|
خطا های اندازه گیری -خطاي اندازه گيري مستقيم: |
(1) پلاستيك هاي گرمانرم1 ، (2) پلاستيك هاي گرما سخت2 يا ترموست ها3 ، و (3) الاستومرها. ترموپلاستيك ها با افزايش دما نرم شده و با خنك شدن به سختي اوليه اشان برمي گردند و بيشتر قابل ذوب هستند، به عنوان مثال، نايلون، پلاستيك هاي گرما سخت (ترموست ها) وقتي گرم مي شوند، سخت شده و هنگام سرد شدن به سختي اوليه برمي گردند. اين مواد توسط كاتاليزورها يا گرم شدن تحت فشار به يك شكل دائمي تبديل مي شوند. الاستومرها نظير رابرها مي توانند بدون پاره شدن و گسستن در برابر تغيير شكل مقاومت كنند. در مقاله حاضر، انواع محدودي از پليمرهاي هر گروه و كاربرد و خواص آنها مورد بررسي قرار مي گيرد.

ترموپلاستيك ها
الف – پلي اولفين يا پليمرهاي اتنيك
همه اين ترموپلاستيك ها بطور مشترك داراي منور اتلين (H2C=CH2) هستند.
پلي اتيلن 6(PE)- پلي اتيلن اولين محصول تجاري در سال 1940 بوده و از نفت خام يا گاز طبيعي تهيه مي شود.
پلي اتيلن يك ماده ترموپلاستيك است كه بسته به ساختار مولكولي از يك نوع به نوع ديگر متفاوت است. در حقيقت، با تغيير وزن مولكولي (يعني طول زنجير)، تبلور (يعني وضعيت زنجير)، و خواص شاخه ( يعني پيوند شيميايي بين زنجيرهاي مجاور) مي توان محصولات متنوعي از آن توليد كرد. پلياتيلن مي تواند در چهار نوع تجاري تهيه شود: (1) دانسيته پايين، (2) دانسيته متوسط، (3) دانسيته بالا و (4) پلياتيلن با وزن مولكولي بسيار بالا.
پلي اتيلن دانسيته پايين (LDPE):
![]()
داراي نقطه ذوب OC1050، سختي، مقاومت شكست فشاري، شفافيت، انعطاف پذيري و خاصيت انبساط پذيري است. بنابراين، به دليل روش ساخت و استعمال آسان آن، براي لوله كشي و بستهبنديها استفاده مي شود. مقاومت شيميايي آن بسيار برجسته است، گر چه به اندازه پلياتيلن دانسيته و يا پلي پروپيلن نيست، اما اين پليمر در مقابل بسياري اسيدهاي معدني (مانند HCI و HF) و قلياها (نظير NH4OH-KOH-NaoH) مقاوم بوده و براي جابجايي مواد شيميايي معدني مي توان از آن استفاده كرد، ولي بايد از تماس آن با آلكان ها، هيدروكربن هاي آروماتيك، هيدروكربن هاي كلرينه و اكسيد كنندههاي قوي (نظير HNo3)) اجتناب كرد. اتصال قسمتهاي مختلف از جنس PE با استفاده از جوش ذوبي انجام مي شود. بدين ترتيب، انجام لوله كشي به اين شكل ارزان بوده و نسبت به ديگر مواد موجود، براي خطوط فاضلاب، خطوط آب، و ديگر سرويسهايي كه در معرض فشارها و يا درجه حرارت هاي بالا قرار نمي گيرند، بسيار مقاوم و بهترين انتخاب است. با وجود اين، محدوديت هايي وجود دارد كه استفاده از آنها را در بسياري كاربردها غيرممكن مي سازد. اين محدوديت ها عبارت از، استحكام پايين، مقاومت حرارتي پايين (بالاترين محدوده دمايي براي اين ماده 0C60 است)، نزول كيفيت تحت پرتو تابي UV (مانند قرار گرفتن در معرض نور خورشيد) است. با وجود اين، پلي اتيلن مي تواند جهت افزايش استحكام، مقاومت و ديگر خواص مكانيكي مطلوب با مواد ديگر تركيب شود.
پلي اتيلن دانسيته بالا (HDPE)
![]()
داراي خواص مكانيكي برجسته و مقاومت مكانيكي نسبتاً بيشتري در مقايسه با نوع دانسيته پايين است. تنها اكسيد كننده هاي قوي بطور محسوس در محدوده دمايي مشخص به اين مواد حمله خواهند كرد. اگر رزين پايه درست انتخاب نشود، شكست فشاري HDPE مي تواند مشكل ساز باشد. خواص مكانيكي اين ماده، استفاده از آنها را در شكل هاي بزرگتر و كاربردهايي نظير مواد ورقه اي در داخل مخازن، بعنوان عايق كاري در ستونها گسترش داده است. در اين ماده نيز از جوش حرارتي مي توان استفاده كرد.
پلي اتيلن با وزن مولكولي بسيار بالا (UHMWPE)

يك پلي اتيلن خطي با محدوده وزن مولكولي متوسط 106×3 تا 106×5 است. زنجيرهاي خطي طولاني، مقاومت ضربه بالا، مقاومت در برابر سايش، سختي، مقاومت در برابر شكست فشاري را، علاوه بر خواص عمومي PE نظير خنثي بودن در مقابل مواد شيميايي و ضريب اصطكاك پايين ايجاد ميكنند. بنابراين، اين ترموپلاستيك براي كاربردهايي كه نياز به مقاومت در برابر سايش دارند، نظير اجزاي استفاده شده در ماشين آلات بكار مي رود. در حالت كلي، پلياتيلنها در مقابل تابش اشعه UV، مخصوصاً تابش نور خورشيد بسيار حساس هستند. با وجود اين، ميتوان از حساسيت آن با افزايش تثبيتكنندههاي مخصوص جلوگيري كرد.
ادامه مطلب
تاریخچه لاستیک
لاستیک به ماده مهم اقتصادی و راهبردی تبدیل شده است. در ایالات متحده ، مصرف سرانه لاستیک تقریبا 16.8 و در هندوستان تنها 0.22 است. صنایع حمل و نقل ، شیمیایی ، برق و الکترونیک و همچنین فضایی همگن از مصرف کنندگان اصلی لاستیک هستند. وقتی تولید لاستیک طبیعی (کائوچو) بدلیل تهاجم ژاپن به مناطق تولید لاستیک سنتزی کرد که به سرعت هم توسعه یافت. بطوری که در حال حاضر 88 درصد لاستیک مصرفی در ایالات متحده منشا سنتزی دارد. صنعت لاستیک موارد زیر را شامل میشود. تولید مواد اولیه لاستیکهای سنتزی ، انواع گوناگون لاستیک ، واردات لاستیک طبیعی ، تولید افزودنیهای لاستیک و نهایتا ساخت فراوردههای لاستیکی.
در ابتدای جنگ جهانی دوم وقتی تولید لاستیک طبیعی (کائوچو) بدلیل تهاجم ژاپن به مناطق تولید لاستیک متوقف شد. ایالات متحده اقدام به ساخت واحدهای تولید لاستیک سنتزی کرد که به سرعت هم توسعه یافت. به طوری که در حال حاضر 88 درصد لاستیک مصرفی در ایالات متحده منشا سنتزی دارد. بنابراین عموما لاستیکها را به دو نوع لاستیک طبیعی و لاستیک سنتزی طبقه بندی میکردند. امروزه لاستیکها را به روشهای مختلف دسته بندی میکنند.
تاریخچه:
کریستف کلمب دریافت که بومیان آمریکا با توپهای لاستیکی بازی می کنند. اشیای لاستیکی نیز از چاه مقدس مایا در یوکاتان بدست آمده بود. لاستیک ، تا جایی که میدانیم محصول سرزمین آمریکا است ولی تنها از طریق انتقال آن به خاور دور و کشت در آنجا به این حد توسعه یافته است. نام Rubber به معنی پاک کن را پریستلی کاشف اکسیژن عنوان کرد. وی اولین کسی بود که قابلیت لاستیک در پاک کردن اثر مواد را مشاهده کرد. مواد لاستیکی تنها نتیجه تلاش در جهت تفلیحی و حفظ موادی چون افتیون ، بوتادیان و ایزوپرن بودند که از تقطیر تخریبی لاستیک طبیعی بدست میآمدند، بدین ترتیب راه تولید لاستیک سنتزی گشوده شد.
با آغاز جنگ جهانی اول ، انواع نامرغوب لاستیک از دی متیل بوتادیان در آلمان و روسیه تولید شد. گو دیر با کشف پخت لاستیک توسط گوگرد در سال 1839 به شهرت رسید. این کشف مشکل چسبانکی طبیعی لاستیک را حل کرد و آن را به صورت تجاری در آورد. بیشترین تغییرات به لحاظ تاریخی نتیجه محدودیت واردات لاستیک طبیعی به آمریکا بر اثر تهاجم نیروهای ژاپنی در سال 1941 بوده است. این حرکت سبب پژوهش و ساخت انواع لاستیکهای سنتزی طی سالهای بعد شد.
انواع لاستیکها
1- لاستیکهای طبیعی (natural rubber)
2- لاستیکهای مصنوعی (synthetic rubber)
( لاستیک طبیعی )
گیاهان بیشماری از جمله قاصدک ، گوایل ، گل روبینه و توت آمریکایی به عنوان منبع لاستیک پیشنهاد شده بودند. ولی هیچ یک توفیق درخت شیرابه ساز هوآ برزیلینسیس و همچنین صمغ درخت ساپوریلا و درخت بالاتا را نداشته است. لاستیک طبیعی عمدتا در کشتزارهای مالزی ، اندونزی ، لیبریا و همساگیانثی تولید شد، احتمالا به این علت که آنها مشکل بیماریهای قارچی و حشرات را که کشتزاهای بومی در آمریکا را تهدید میکرد نداشتند. حدود 7 سال زمان لازم است تا این درختان به سن باروری برسند و پس از آن به مدت چند سال بار میدهند. بهره باردهی در طول جنگ دوم افزایش یافت و در حال حاضر از کشف انواع اصلاح شده درخت ، بهرهای بیش از 3000 کیلوگرم در هکتار (در سال) بدست میآید.
ساختار لاستیک طبیعی
لاستیک طبیعی یا کائوچو ، سیس- 1 ، 4- پلی ایزوپرن است و مولکولهای آن بر اثر کشش ، بلوری میشوند، بدین ترتیب شکل مطلوبی از تقویت حاصل میشود. به عنوان پیش نیاز ساختاری ، مولکولهای لاستیکهای طبیعی و سنتزی باید طویل باشند. خاصیت مشخصه کشیدگی برگشتپذیر به دلیل ترتیب اتفاقی و کلافی زنجیرهای بلند بسپاری است. بر اثر کشش ، زنجیرها بهم میخورند ولی مثل یک فلز ، پس از رها کردن تنش به شکل کلافی خود بر می گردند. لاستیک طبیعی 6 تا 8 درصد مواد غیر پلاستیکی دارد و در برابر گرما اندوزی مقاومت زیادی نشان میدهد.
روش تهیه لاستیک طبیعی
برای بدست آوردن شیرابه ، پوست درخت را طوری برمیدارند که مایع در فنجانهای کوچکی جمع شود، فنجانها باید مرتبا جمعآوری شوند تا از گندیدگی یا آلودگی شیرابه جلوگیری شود. پس از آن شیرابه به محل جمع آوری برده میشود و در آنجا پس از صاف شدن با افزودن آمونیاک محافظت میشود. لاستیک از طریق فرآیندی موسوم به انعقاد جدا میشود. این کار با افزودن اسیدها یا نمکهای مختلف انجام می گیرد. در طی این عمل ، لاستیک به شکل یک توده سفید خمیری از مایع جدا می شود، و سپس از آن با استفاده از غلتک ورقهای و در نهایت خشک می گردد.
روش جدیدتر این است که با استفاده تیغههای دوار یا اعمال برش بین دو غلتکی که با سرعت متفاوت می چرخند ، شیرابه منعقد شده را به دانه تبدیل میکنند. دانهها سپس به مدت چند ساعت در خشک کنهای مکانیکی خشک میشوند، این عمل در روش قدیمی که از هوا یا دود چوب برای خشک کردن استفاده می شد چندین روز به طول میانجامید. به هر صورت ورقه یا دانه خشک شده متراکم و از آن مدلهایی به وزن 33 کیلوگرم می سازند.
مقداری از لاستیک طبیعی بصورت شیرابه به بازار عرضه میشود. پیش از آنکه لاستیک را بتوان با انواع افزودنیهای لازم آمیزه کاری مثل دوده (به عنوان پرکن) گوگرد یا ترکیبات گوگردی ، تسریع کننده و ولکانش ، ضد اکسنده محافظ و روغن بر روی همان غلتکها یا مخلوطکن ممکن است به ارتفاع یک ساختمان دو طبقه باشد و در عین حال تنها مقدار کمی لاستیک را در یک زمان میتوانند عمل آورند. یک نمونه مخلوطکن ممکن است به ارتفاع یک ساختمان دو طبقه باشد و در عین حال تنها بستههای 250 کیلوگرمی را جوابگو باشد. پس از اختلاط ، لاستیک با روزن رانی یا قالب گیری به شکل محصول دلخواه در می آید و بعد پخت می شود. و ولکانشی به یک پلیمر سخت شبکهای میانجامد که با گرمادهی مجدد نرم و با ذوب نمیشود.
( لاستیک مصنوعی )

دو لاستیک صناعی که برای نخستین بار با موفقیت تجاری همراه بودند، یعنی نئوپرن و تیوکول، هر دو برحسب تصادف تولید شدند. کشف نئوپرن شبه بخت یارانه و کشف تیوکول بخت یارانه بود.
شیمیدانان با حرارت دادن لاستیک در شرایط تنظیم شده و شناسایی قطعاتی که از تجزیه آن به دست می آمد، مطالبی در باره ساختار مولکولی لاستیک آموختند. یکی از این قطعات ایزوپرن بود، که ترکیبی پنج کربنی با دو پیوند مضاعف است. در سال 1920 هرمان استاودینگر مقاله معروفی نوشت که در آن برای ساختار فراورده های طبیعی مهمی نظیر لاستیک، سلولوز، و پروتئین ها، و نیز برخی مواد صناعی که ویژگی های مشابهی داشتند، توجیهی ارائه شده بود. به نظر وی این مواد، که ظاهراً با ترکیبات آلی ساده تر تفاوت مرموزی داشتند، پلیمر بودند ( این کلمه از دو واژه یونانی پلی به معنای چندین و مروس به معنای پاره یا قطعه مشتق شده است). پلیمرها از مولکول های عظیمی تشکیل شده اند که در آنها واحدهای تکرارشونده با همان انواعی از پیوندهای شیمیای که در ترکیبات ساده تر دیده می شوند به هم متصل شده اند. به عنوان نمونه فرمول مولکول لاستیک چنین پیشنهاد شد:
ادامه مطلب
http://chemistry.about.com/od/chemistrylabexperiments/a/cleanglassware.htm
MOLECULAR SIEVES
Molecular sieves are crystalline metal aluminosilicates having a threedimensional interconnecting network of silica and alumina tetrahedra. Natural water of hydration is removed from this network by heating to produce uniform cavities which selectively adsorb molecules of a specific size.
A 4 to 8-mesh sieve is normally used in gasphase applications, while the 8 to 12-mesh type is common in liquidphase applications. The powder forms of the 3A, 4A, 5A and 13X sieves are suitable for specialized applications.
Long known for their drying capacity (even to 90°C), molecular sieves have recently demonstrated utility in synthetic organic procedures, frequently allowing isolation of desired products from condensation reactions that are governed by generally unfavorable equilibria. These synthetic zeolites have been shown to remove water, alcohols (including methanol and ethanol), and HCl from such systems as ketimine and enamine syntheses, ester condensations, and the conversion of unsaturated aldehydes to polyenals
|
Type |
3A |
|
Composition |
0.6 K2O: 0.40 Na2O : 1 Al2O3 : 2.0 ± |
|
Description |
The 3A form is made by substituting potassium cations for the inherent sodium ions of the 4A structure, reducing the effective pore size to ~3Å |
|
Major |
Commercial dehydration of unsaturated hydrocarbon streams, including cracked gas, propylene, butadiene, acetylene; drying polar liquids such as methanol and ethanol. Adsorption of molecules such as NH3 and H2O from a N2/H2 flow. Considered a general-purpose drying agent in polar and nonpolar media. |
|
Type |
4A |
|
Composition |
1 Na2O: 1 Al2O3: 2.0 ± |
|
Description |
This sodium form represents the type A family of molecular sieves. Effective pore opening is 4Å, e.g., propane |
|
Major |
Preferred for static dehydration in closed liquid or gas systems, e.g., in packaging of drugs, electric components and perishable chemicals; water scavenging in printing and plastics systems and drying saturated hydrocarbon streams.Adsorbed species include SO2, CO2, H2S, C2H4, C2H6, and C3H6. Generally considered a universal drying agent in polar and nonpolar media. |
|
Type |
5A |
|
Composition |
0.6 K2O: 0.40 Na2O : 1 Al2O3 : 2.0 ± |
|
Description |
Divalent calcium ions in place of sodium cations give apertures of ~5Å, e.g., all 4-carbon rings, and iso-compounds. |
|
Major |
Separation of normal paraffins frombranched-chain and cyclic hydrocarbons; removal of H2S, CO2 and mercaptans from natural gas |
|
Type |
13X |
|
Composition |
1 Na2O: 1 Al2O3 : 2.8 ± |
|
Description |
The sodium form represents the basicstructure of the type X family, with an effective pore opening in the 910¼ r range. Will not adsorb(C4F9)3N, for example. |
|
Major |
Commercial gas drying, air plantfeed purification (simultaneous H2O and CO2 removal) and liquid hydrocarbon/natural gas sweetening (H2S and mercaptan removal). |
(Regeneration activation)
Regeneration in typical cyclic systems constitutes removal of the adsorbate from the molecularsieve bed by heating and purging with a carrier gas. Sufficient heat must be applied to raise the temperature of the adsorbate, the adsorbent and the vessel to vaporize the liquid and offset the heat of wetting the molecular-sieve surface. The bed temperature is critical in regeneration. Bed temperatures in the 175-260° range are usually employed for type 3A. This lower range minimizes polymerization of olefins on the molecularsieve surfaces when such materials are present in the gas. Slow heatup is recommended since most olefinic materials will be removed at minimum temperatures; 4A, 5A and 13X sieves require temperatures in the 200-315 °C range.
After regeneration, a cooling period is necessary to reduce the molecularsieve temperature to within 15° of the temperature of the stream to be processed. This is most conveniently done by using the same gas stream as for heating, but with no heat input. For optimum regeneration, gas flow should be countercurrent to adsorption during the heatup cycle, and concurrent (relative to the process stream) during cooling. Alternatively, small quantities of molecular sieves may be dried in the absence of a purge gas by oven heating followed by slow cooling in a closed system, such as a desiccator.
علی ای همای رحمت تو چه آيتی خدا را
که به ما سوا فکندی همه سايه ی هما را
دل اگر خدا شناسی همه در رخ علی بين
به علــی شناختم من به خدا قســم خدا را
علی علیه السلام و زیبائیها :
زیباترین ولادت: تنها کسی که در داخل خانه خدا بدنیا آمد، اوست.
زیباترین نام: بنا بر روایات متعدد، نام علی مشتق از نام خداست.
زیباترین معلم: علی تربیت شده دست پیامبر (ص ) بود
زیباترین سخنان: به تعبیر بسیاری از بزرگان، نهج البلاغه برادر قرآن کریم است.
تولد در خانه خدا
مکه در يکي از ماه هاي حرام، ماه رجب، پذيراي مقدم زيارت کنندگان خانه خدا بود. زائران با آداب و مناسک خود به گرد خانه خدا طواف مي کردند، گاه پروردگارشان را مي خواندند و گاه بت ها را. و آن روز نيز که روز جمعه سيزدهم ماه رجب بود در اطراف خانه کعبه ازدحام عجيبي برپا بود. در اين جمع تنها يک زن بود که به جاي عبادت بت، خدا را عبادت مي کرد، شرک و کفر بر روحش سايه نينداخته بود. او دين حنيف داشت، همان دين جدش ابراهيم خليل الرحمن، و او نيز در اطراف خانه خدا طواف مي کرد، و از خدا مي خواست تا وضع حملش را آسان کند.
او فاطمه دختر اسد بن هاشم بود و فرزندي را به بار داشت. و تقدير چنين بود که اين فرزند تولدي مبارک و استثنايي داشته باشد... تولد در خانه خدا...
فاطمه با خدا راز و نياز مي کرد. ناگهان در خود احساس دردي شديد کرد، دردي که فاطمه آن را به خوبي مي شناخت، آخر اين پنجمين حمل او بود، او قبلاً چهار بار ديگر اين درد را در خود احساس کرده بود. فاطمه مضطرب و پريشان شد، او در ميان جمعيت غوطه مي خورد و طواف
مي کرد، پس از اين احساس از طواف باز ايستاد ولي موج جمعيت او را به اين سو و آن سو مي کشاند. و درد هر لحظه شديدتر و شديدتر مي شد.
چه مي دانست که خدا چه سرنوشت افتخار آميزي براي او و نوزادش رقم زده است.
فاطمه به دنبال پناهگاهي مي گشت، مأمني که او را از چشم مردم پنهان کند، و سرانجام آغوش گشوده کعبه را در برابر خود ديد. فاطمه قدم به درون خانه کعبه گذارد. و اين تقدير الهي بود که مرد خدا در خانه خدا قدم به صحنه حيات پر افتخار خود بگذارد.
نامش را علي نهادند؛ و با علي، موجودي ديگر نيز موجوديت گرفت، موجودي عزيز، گرانبها و بس کمياب. همان چيزي که بايد راز سعادت جامعه ها را در آن جست، و در آن هنگام جوامع سخت از آن نهي شده بودند، جهان، "عدل" را نه مي فهميد و نه مي شناخت. ميلاد علي با تولدي ديگر همراه بود؛ تولد عدل...
نسب علي ( ع )
نسبت که به معناي اصل و نژاد است. از عوامل مؤثر در ساختار وجودي انسان و تشکيل دهنده شخصيت اوست. طبق گفته قرآن و روايات و ائمه معصومين و نيز علم روانشناسي، فرد بسياري از صفات و روحيات خود را از طريق وراثت به ارث مي برد. حضرت علي (ع) به داشتن اين ويژگي ممتاز بوده که اجداد طاهرش همگي از نظر فضليت و بزرگواري معروف و مشهور بودند. پدر و مادر حضرت علي (ع) هر دو از خاندان هاشم بودند و اين خانواده، در فضايل اخلاقي و صفات والاي انساني، در ميان عرب و قريش، زبان زد همگان بود و شجاعت و تيزهوشي و زيرکي، از امتيازات آنها به شمار مي رفت و همه اين فضايل، در حد اعلاي خود به علي بن ابيطالب به ارث رسيد.
پدر علي (ع )
يکي از شخصيت هاي نقش آفرين صدر اسلام، حضرت ابوطالب پدر حضرت علي (ع) و عموي بزرگوار پيامبر خدا (ص) است. او يکي از ده فرزند عبدالمطلب و خود از بزرگان مکه و رئيس قبيله بني هاشم، و سراسر وجودش، سرشار از بخشش، مهرباني و فداکاري در راه آيين توحيدي بود. ابوطالب بعد از وفات عبدالمطلب، سرپرستي پيامبر اکرم (ع) را به عهده گرفت و بعد از اينکه پيامبر به مقام رسالت رسيد، در راه هدف مقدس ايشان که همان گسترش آيين يکتا پرستي بود، با تمام وجود جانبازي و فداکاري کرد تا آنجا که گفت: «تا جان دارم، از محمد دفاع مي کنم.» او سرانجام در سال دهم بعثت در سال 64 سالگي ديده از جهان فروبست. حضرت علي (ع) مراحل آغازين کودکي را در دامان تربيت چنين پدري بزرگوار رشد يافت.
مادر گرامي حضرت علي (ع) فاطمه دختر اسد از فرزندان هاشم است. وي از نخستين زناني بود که به پيامبر ايمان آورد و در دوران کودکي پيامبر، مدتي سرپرستي او را به عهده داشت. از اين رو، پيامبر اکرم ضمن تکريم وي، با تعبير مادر از او ياد مي کرد و حتي هنگام رحلت فاطمه بنت اسد، پيامبر اکرم بسيار متأثر شده و پيراهن خود را بر او پوشانده و بر او نماز خواند و فرمود: «خداوند است که زنده مي کند و مي ميراند. اي خدا، به حق من و همه انبياي پيش از من، مادرم فاطه بنت اسد را ببخشاي و دليل و برهانش را بر او تلقين کن و جايگاهش را وسعت بده، همانا که تو را ارحم الراحمين هستي».
کنيه علي (ع (
در فرهنگ عرب، کنيه اسمي غير از نام اصلي شخص است، که براي مردان با کلمه اَب و اِبن، و براي زنان با اُم و بنت مي آيد و غالباً براي تعظيم و تکريم شخص به کار مي رود. حضرت علي (ع) هم کنيههاي مختلفي داشت: از جمله:
ابو تراب که کنايه از هم نشيني آن حضرت با خاک و سجده هاي طولاني ايشان داشت. در سال دوم هجري، علي (ع) روزي زمين خوابيده و مقداري گرد و غبار بر لباسش نشسته بود. در اين هنگام پيامبر اسلام بر بالين ايشان آمد و با خطاب «يا ابوتراب» آن حضرت را بيدار کرد. از آن زمان آن حضرت به اين کنيه مشهور شدند. ابوريحانتين: اين کنيه را هم پيامبر براي ايشان قرار داد و به معناي پدر دو ريحانه بهشت، امام حسن (ع) و امام حسين (ع) است.
القاب علي (ع (
در فرهنگ اعراب، لقب اسمي غير از اسم اصل شخص و نامي است که کسي به آن شهرت مي يابد. لقب بر مدح يا ذَمّ شخص اشاره دارد. القاب حضرت علي (ع) فراوان است و همگي دلالت بر مدح حضرت علي (ع) مي کنند؛ از جمله:
يعسوب الدين و يعسوب المؤمنين: ابن ابي الحديد که از بزرگان اهل سنت است، در اين باره مي گويد: اين دو لقب را پيامبر اکرم (ص) در دو نوبت به علي بخشيد. يک بار به او لقب يعسوب الدين را داد؛ يعني مالک و رئيس و حاکم دين، و در نوبت ديگر فرمود: يعسوبُ المؤمنين؛ يعني آقا و رئيس مؤمنان.
مرتضي لقب ديگر حضرت علي (ع) به اين معناست که رفتار و کردار آن حضرت، مورد پسند خدا و رسول خداست. از ديگر لقب هاي آن حضرت، مي توان به اسدالله (شيرخدا)، حيدر
(شير بيشه ايمان) و کاشِفُ الکَرب (برطرف کننده غم) اشاره کرد.
نهج البلاغه علي (ع (
يكي از گنجينه هاي جاويد و درخشان علم علوي كه از روح بلند پيشواي پرهيزكاران حضرت امير مؤمنان (ع) سرچشمه گرفته است، كتاب گرانسنگ "نهج البلاغــه" است. نهج البلاغــه برگزيده اي از خطبه ها نامه ها و سخنان كوتاه و حكمت آميز علـي (ع) و قطره اي از اقيانوس بيكران معارف الهــي است. مجموعه اي نفيس از سخنان زيباي امير كلام حضرت علي (ع) كه گذشت روزگار نمي تواند غبار كهنگي بر آن بنشاند. ستاره اي درخشان در آسمان علم و معرفت و هنر و ادب كه تا هميشه بر تارك علوم اسلامي خواهد درخشيد. تأمل و تعمق در محتواي نهج البلاغــه مي تواند ما را با گوشه هايي از مكتب مولاي دنيا و دنيا پرستي حماسه حكومت عدالت دعا و مناجات مؤمنان در بخشهاي الهيات، شجاعت، تهذيب اخلاق، سلوك و عبادت و... آشنا سازد. توجه به اين كتاب شريف يكي از نيازهاي نسل امروز جامعه اسلامي است.
و علي (ع) مي آيد ...
ساقه هاي نيلوفري از پايه هاي عرش بالا رفته و سرير ولايت را به عطر وجودي خود آراسته اند، تا او بيايد و بر تکيه گاه پوشيده از رازقي آن تکيه زند. درون کعبه چه غوغايي است امروز! ملائک، بال در بال گستره آسمان ها را پوشانيده اند و جبرائيل و ميکائيل و اسرافيل حلقه خانه کعبه شدند تا پر به نور وجود او بسايند! طنين نام او هلهله شادي ملائک است. جام هاي افلاکي عاشقان به سوي او مي آيند و گيسوان سياه شب به يمن وجود او گل خنده هاي نقره اي را در ميان آبشار آسماني اش تقسيم مي کند؛ چرا که امشب علي (ع) مي آيد!...
و جمعه چه شکوهي دارد و اين جمعه شکوهي ديگر!... 13 رجب سال سي ام از عام الفيل! آسمانيان طبق طبق نور مي آوردند، آن گاه که ديوار کعبه شکافته شد و فاطمه بنت اسد قدم به درون کعبه نهاد که علي اعلي خانه خويش را از براي قدوم مبارک او آماده کرده بود ... و او آمد که نام خود را از خدا گرفته بود و آمده بود تا بت هاي خانه را در هم بشکند و بر پشت بام آن نداي يگانگي و توحيد ذات مقدس خداي تعالي را سر دهد و او را تقديس کند و فرياد حق طلبي اش را از ميان کفرها و نفاق به گوش جان هاي عاشقان برساند و پرواز شور آفرين کبوتران عشق را جاني تازه بخشد.
معشوق خدا
آسمانيان همه از شراب عشق علي (ع) نوشيده اند و لب از جام وصال او تر کرده اند و اينکه زمنيان را فرصتي است تا در چشمه جوشان معرفت او تن بشويند و به نور وجودي او رخ برگشايند؛ او که معشوق خداوند است و محمد (ع)، در خانه خدا، خانه عشق و شوريدگي پا به عرصه خاکي نهاد. او علي است و خدايش اعلي. او که مهتاب سپيدي رويش را از او دارد و کوچه ها همه بي قرار اويند و پنجره ها در انتظار قدوم مبارکش. او که چشمانش همه حديث و اعجاز است و نگاه هستي بخشش پياله جان ها را از شور زندگي، عشق و شيدايي لبريز مي کند؛ او معشوق خداست.
طبيب دردمندان
ياس ها و نرگس ها در بي کران هاي گذرگاه هستي، عرشيان و زمينيان را در هاله اي از عطر و رويا مي برند؛ چرا که عطر وجودشان را از وجود علي (ع) به وديعت گرفته اند! آب هاي همه درياها از انعکاس نام او مي درخشند و مي خندند و نسيم هاي بهاري، در وزش لابه لاي شاخ و برگ هاي بيدهاي مجنون نام او را زمزمه مي کنند و نغمه خوش طنين نام اوست که اين گونه بلبلان عاشق را به ترنم در آورده است و بهشت براي خاطر او تمام زنبق هايشان را نثار زمينيان کرده است! او علي است؛ طبيبي که هر کجا که لازم باشد بر زخم ها مرهم مي نهد و دل هاي نابينا و گوش هاي ناشنوا و زبان هاي بي کلام را درمان مي کند. او علي (ع) است که غفلت و ناداني و حيرت و سرگرداني را معالجه و روشني هاي حکمت و عرفان را تقديم دل ها و جان هاي تشنه عاشقان الهي مي کند.
مردي از تبار نور
مردي مي آيد از تبار نور، از تبار عاشقان و شوريدگان. مردي که محمد (ص) از گل خنده هاي نگاه او نشاط مي يابد و ابوطالب در نيمه شب هاي بيداري دل، با او راز دل مي گويد و فاطمه بنت اسد باغ چشمانش را به روي او مي گشايد تا گل شادماني را آبشار لبخند او شکوفا کند. مردي که طلوع مهرانگيز نگاهش ديگر بار حلاوت وصال و عشق را در چشمه لايزال به جان پاکان مي نوشاند و پياله حيات عاشقان از نگاهش لبريز مي شد. علی، فصيح ترين شعر حيات و زيباترين آواز آفرينش بود.
پیامبر فرمود:ای علی! اگر بنده ای به اندازه ای که نوح در میان قومش ماند خدا را عبادت نماید{950 سال} و به سان کوه احد از طلا در راه خدا انفاق نماید و انقدر عمرش طولانی گردد تا هزار سال پیاده به حج رود انگاه بین دو کوه صفا و مروه مظلومانه کشته شود اما ولایت تو را ای علی نپذیرفته باشد از استشمام بوی بهشت بی نصیب گردیده و به بهشت نخواهد رفت.( بحارالانوار/ج31/ص 256)
اي بسا قدري طلا از پاي تا سر داشتن
اندکي الماس، حتي قدر يک مول داشتن
همچو سديم ازبراي عشق يد، پرپر شدن
چون کلر درسر هواي هاش مثبت داشتن
سخت ماندن در قبال مشکلات زندگي
ني چو آلکانها هواي شعله در سر داشتن
دوستي با ديگران چون عنصر خوب نهم
ني چو آرگون منزوي وگوشه گيري داشتن
پايدار ومستقيم همچو سيليس اندر جهان
همچو گوگرد وترومبيک استقامت داشتن
نيک نامي ونجابت چون گروه هشتمين
همچوآهن در سر خود فکر مثبت داشتن
راست بودن هركجا،درهرمقام وجايگاه
ني چو(Al)چهره اي نحس ومنافق داشتن
همچو همپوشاني سيگما که خيلي محکم است
در رسيدن در هدف تصميم راسخ داشتن
الغرض گفتم من اين ابيات رااز بهر اين
«برلب هرفرد لبخند مليحي کاشتن»
با تشکر از یکی از دوستان

روغن زیتون فرآوردهای است که ابتدا مردمان تمدن مینون (تمدنی یونانی در عصر برنز در نواحی مدیترانهای) آن را تولید میکردند. چرا كه این روغن برای آنها منشاء ثروت محسوب میشد. این مردمان گوشت له شده میوه زیتون را داخل مخزن ثابتی میریختند و پس از مدتی روغن زیتون در قسمت بالا جمع میشد و آنها آب و بقیه مواد را از قسمت انتهایی مخزن خارج میکردند.
همچنين روغن زيتون كه عصاره ميوه زيتون است، يكى از محبوبترين و شناخته شدهترين روغنهاى گياهى است كه نه تنها طعم خوبى دارد، بلكه سرشار از خاصيت است. چهار هزار سال پيش هم مصريان باستان خواص جادويى روغن زيتون را مىشناختند.
اين روغن نه تنها در وعدههاى غذايى بلكه در پزشكى باستان هم جايگاه خاصى داشته است. از قرن دوازدهم ميلادى به بعد دنياى پزشكى غرب نيز به اهميت روغن زيتون پى برد و اين روغن جادويى هر روز محبوبتر و معروفتر شد.
ترکیبات شیمیایی زیتون
زیتون رسیده در حدود 30درصد روغن دارد. این روغن مخلوطی از اولیئک اسید Oleic acid، لینولئیک اسید Linolenic acid و پالمیتیک اسید Palmitic acid است. روغن زیتون مایعی است زلال به رنگ زرد روشن مایل به سبز یا زرد طلایی است كه برای استخراج آن میوهها را له کرده و در داخل کیسهای میریزند و سپس کیسه را تحت فشار قرار داده تا روغن آن خارج شود. البته از باقیمانده تفاله زیتون که روغن آن گرفته شده تحت اثر آب جوش، حرارت و فشار روغن زیتون معمولی را استخراج میکنند که ارزش روغن فشار اول را ندارد.
روغنهای زیتون خالص را تنها با استخراج به طریق فیزیکی تهیه میکنند. روغن زیتون کاملا خالص، دارای ارزش غذایی بالایی بوده و برای سلامتی مفید است. این نوع روغن زیتون، مزه گل میدهد.
بيش از سه چهارم چربى موجود در روغن زيتون را اسيدهاى چرب اشباع نشده تشكيل مىدهند. اسيدهاى چرب اشباع نشده چربىهاى مفيدى هستند كه در روغنهاى گياهى مانند روغن آفتابگردان نيز يافت مىشوند.
به همين علت متخصصين تغذيه مصرف روغنهاى گياهى را توصيه مىكنند.
مصرف روزانه دو قاشق غذا خوری (۲۳ گرم) روغن زیتون، خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش میدهد که این امر به دلیل وجود چربیهای اشباع نشده در این روغن است. بنابراین برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری، بهتر است که به جای چربیهای اشباع شده از روغن زیتون استفاده شود تا میزان مصرف کالری روزانه از حد لازم بیشتر نباشد.
همچنين روغن زيتون منبع غني سديم، ويتامين A و E و آهن است. رژیم غذایی کشورهای حوزه دریای مدیترانه که روغن زیتون یکی از مواد اصلی آن است، از مدتها قبل برای سلامتی انسان از جمله کاهش خطر سکته مغزی، بیماریهای قلبی، سرطان سینه، سرطان ریه و برخی از انواع فراموشی، مفید تشخیص داده شده است.
تازههای جدید روغن جادویی
نتایج تحقیق پژوهشگران آمریکایی نشان میدهد که روغن زیتون خالص دارای یک ماده شیمیایی طبیعی است که مانند یک داروی مسکن عمل میکند.
|
هوا مخلوطي است از گازها که هريک قشر نسبتاً نازکي را در اطراف زمين بوجود مي آورندکه در اين ميان سهم گازهاي نيتروژن و اکسيژن (بترتيب بميزان 09/78 و 95/20 درصد) و از همه بيشتر بوده و برخي از ساير گازها عبارتند از Ar,Co2,Ne,He,CH4,kr,H2,N2o,CO,Xe,O3,NH3,No2,No,So2,H2S که مقادير آنها در مقايسه با دو مولکول اصلي ياد شده بسيار ناچيز است و منشاء توليد مواردي مانند So2,CO,H2S توسط عمل آتشفشانها، CH4,NH3,H2S تحت پوسيدگي غير هوازي و اکسيدهاي ازت No2,No,N2O توسط تخليه بار الکتريکي ناشي از رعد و برق بوده که وارد اتمسفر مي شوند. هوا بعنوان عنصر حياتي عوامل ارگانيک محيط زيست بوده که در راس همه موجودات زنده بيوسفر انسان است که حياتي ترين نياز ارگانيکي وي هوا مي باشد که در جدول زير نياز انسان به هوا در شرايط مختلف نشان داده مي شود.
اين در حالي است که غذايي که انسان در روز مصرف مي کند در حدود 5/1 کيلوگرم است بنابراين هواي مورد نياز او 15 تا 20 برابر غذاي مصرفي است علاوه بر اين در کليه مکانيسم هاي شيميايي، توليد، کارخانه ها هوا نقش بسيار مهمي دارد. آنچه امروز بعنوان آلودگي هوا مطرح است وجود يک يا چند ماده آلوده کننده مانند گردو غبار، گاز و بخارات بوده که با کميت و ويژگي هايي مثل زمان ماند که براي زندگي انسان، گياه و يا حيوان خطرناک بوده و براي اموال نيز مضر مي باشد و يا بطور غير قابل قبولي مخل استفاده از زندگي و اموال گردد. عمده ترين آلاينده های هوا عبارتند از : منوکسيد کربن CO 2- دي اکسيد گوگرد So2 اکسيدهاي ازت No2,No,Nox 4- ذرات معلق PM اکسيدهاي فتوشيمايي که مهمترين آنها O3 است هيدروکربنها THC,NMHC,CH4 بررسي آلاينده ها از 2 حيث مد نظر است 1- مقادير آلاينده ها در هواي محيط Ambient Air که در هواي محيط مقادير آلاينده هاي فوق به روش هاي مختلف مورد سنجش و پايش قرار مي گيرد. 2- مقادير آلاينده ها ناشي از فعاليت کارخانه ها يا اندازه گيري ميزان خروجي دودکش صنايع مختلف آلاينده (تحت عنوان Stack )
براي سنجش ميزان آلاينده هاي ياد شده با توجه به نوع عمليات سنجش و پايش اساس اندازه گيري مبتني بر الف) هواي محيط (سنجش آلودگي هواي شهر تهران) بوسيله دستگاه هاي خودکار 1- CO مبتني بر NDIR 4- Nox به روش مبتني بر شيمي نوري 2- So2 مبتني بر روش UV 5- O3 مبتني بر UV 3- PM به روش مبتني بر ß-radiation 6- THC به روش مبتني بر FID ب) هواي محيط کارخانه ها و .... بوسيله دستگاه هاي پرتابل (قابل حمل) 1- So2 روش مبتني بر هدايت الکتريکي (کولومتري) 2- PM به روش مبتني بر نمونه برداري ثقلي 3- CO به روش الکتروشيميايي و روش رنگ سنجي انجام مي گيرد. 4- اکسيدهاي ازت که به دو روش احتراق کاتاليزوري و الکتروشيميايي انجام مي گيرد. 5- هيدروکربنها به روش NDIR ج) دودکش ها 1- PM به روش هم سرعت سازي ISO kinetic 2- گازهاي متداول HC,CO,NO2,So2 به روش الکتروشيميايي 3- ساير گازهاي ويژه به روش نمونه برداري خاص و انجام تستهاي آزمايشگاهي لازم انجام مي شود. د) خروجي اگزوز اتوموبيل ها عمدتاً شامل پارامترهايي چون HC,O2,CO2,CO نسبت A/F ، دماي موتور و .... که بر اساس نوع دستگاه و عمدتاً مبتني بر روش IR مي باشد. تاثير آلاينده ها بر انسان 1-اثرات CO منوکسيد کربن با هموگلوبين خون (Hb ) ترکيب شده و توليد (CO Hb) کربوکسي هموگلوبين مي کند. Hb بعنوان انتقال دهنده در خون عمل مي کند و اکسيژن را بصورت اکسي هموگلوبين (O2 Hb) از ششها به سلولهاي بدن و CO2 را از سلولها به ششها و بصورت (CO2 Hb) مي رساند. بنابراين در اثر ترکيب CO با Hb قدرت انتقال اکسژن در خون کمتر می شود از طرف ديگر ميل ترکيبی CO با Hb بميزان 200 مرتبه بيشتر از ترکيب آن با O2 است. ميزان ترکيب CO با Hb بستگي به مقدار CO موجود در هوا دارد که ترکيب حاصله CO Hb بصورت درصد بيان مي شود و از حدود 5 درصد به بالا ميزان CO Hb تاثير روي سيستم مرکزي عصبي، بينايي، سردردة، خستگي، خواب آلودگي، اختلال تنفسي، کما و در نهايت مرگ مي شود البته ميزان CO Hb توليد شده به موقعيت شغلي هم بستگي دارد به اين ترتيب که افرادي که بيشتر در معرض آلودگي هوا قراردارند مسلماً آسيب پذير ترند مثلاً رانندگان تاکسي، افرادي که کار با سنگ، مواد شيميايي، جوشکاري ، لوازم الکتورنيکي و هنر گرافيکي دارند بيشتر در معرض خطر بوده و زنان خانه دار و محصلين کمتر دچار آسيب فوق مي شوند.
در جدول زير بستگي توليد CO Hb و ميزانCO موجود در هوا نشان داده شده است.
2- اثرات اکسيدهاي نيتروژن سه نوع مهم اکسيد ازت در اتمسفر يافت مي شود که عبارتند از No2,No,N2O که N2O بي رنگ غير قابل اشتعال و غير سمي است ولي No و No2 عليرغم غير قابل اشتعال بودن اولي بيرنگ و دومي قرمز قهوه اي و هر دو سمي هستند از طرف ديگر در واکنشهاي فتوشيميايي سهيم بوده و منابع عمده توليد مصنوعي آنها مواردي از قبيل احتراق و واکنشهاي فتوشيميايي مي باشد. 1)No2 uv ________ NO + O°
2) O2+ O ° ___________ O3
3) O3+NO ________ NO2+O2
وجود هيدروکربنها در هوا باعث واکنش رقابتي و توليد سريع NO2 (واکنش 3 ) نسبت به واکنش (1) مي شود از سوي ديگر NO2، 4 برابر بيشتر از NO سمي بوده و از اهميت خاصي برخوردار است و بيشتر از اثر تنفسي داشته که شدت مسموميت بستگي به زمان در معرض قرار گرفتن و غلظت آلاينده دارد و اين اثر بيشتر بصورت اختلال در 3- هيدروکربنها و ازن هيدروکربنها به دو صورت آليفاتيک و آروماتيک وجود داشته که ترکيبات آروماتيک تاثير و تهديد جدي تري داشته و بخارات آنها باعث تحريک اجزا مخاطي و بالطبع آسيب به دستگاه تنفسي مي گردد. مثلاًٌ بنزن و تولوئن که در غلظتهاي بالا مهلک بوده و حتي در تولوئن باعث خستگي شديد، ضعف عمومي ، و سرگيجه و در مدت 8 ساعت باعث اتساع حدقه چشم مي شود. در اثر واکنش برخي هيدروکربنها با O3 که تحت عنوان اکسيدانهاي فتوشيمايي هم ناميده مي شوند توليد شده که ميزان آسيب رساني آنها بمراتب از هريک از دو آلاينده HC و O3 است. مثلاً PAN پروکسي استيل نيترات : با آستانه 0.7 Ppm ، بمدت 5 دقيقه موجب تحريکات چشمي مي شود و يا PBzN پراکسي بنزوئيل نيترات که با آستانه 0.005 Ppm بسيار قويتر از PAN عمل مي کند. در خصوص O3 مي توان گفت که در سطح آستانه 0.3 Ppm باعث تحريکات بيني و گلو مي شود و اگر شخصي بمدت 2 ساعت در معرض 1-3 Ppm از اين آلاينده ها قرار گيرد باعث خستگي شديد و عدم توازن گرديده و غلظت 9 Ppm از ازن باعث ادم ريوي شديد مي گردد. 4- اثرات So2 اغلب تاثيرات بر روي سلامتي انسان به ناراحتي هاي تنفسي مربوط مي شود چرا که عمدتاً به قابليت انحلال So2 در آب مرتبط مي گردد که بر پوشش مخاطي مرطوب (دستگاه تنفسي)و حتي چشم تاثير گذار است. اختلالات ناشي از So2 بر روي انسان بستگي به غلظت SO2 دارد. مثلاً در حد 0.3 Ppm موجب اختلال در شناسايي مزه 0.5 Ppm اختلال در شناسايي بو ، 6/1 حد آستانه براي انقباض نايژه ها که در نهايت موجب آسيب آنها مي گردد و 8-12 Ppm موجب تحريکات فوري گلو، 10Ppm موجب تحريکات چشم و 20 Ppm موجب سرفه هاي فوري و
افرادي که در مدت طولاني در معرض مقادير کم So2 قرار مي گيرند از جمله کودکان بيشتر باعث شيوع عفونت تنفسي در آنها مي گردد. طي فعل و انفعالاتي So2 تبديل به سولفات (So4) شده که اثرات تخريبي آن حتي با غلظت کمتر از So2 (بميزان 10-8 ميکروگرم در متر مکعب) باعث تاثيرات مضري بر روي افراد مبتلا به تنگي نفس و ديگر افراد مستعد با مشکلات تنفسي مي گردد. 5- اثرات PM ذرات معلق عمدتاً از راه مجراي تنفسي وارد شده و باعث اختلال تنفسي گرديده که شدت اين اثرات به قدرت نفوذ ذرات معلق به دستگاه مذکور و درجه سمي بودن آنها بستگي دارد. دستگاه تنفسي به دو بخش فوقاني و تحتاني تقسيم مي شود. بخش فوقاني شامل حفره بيني، حلق و ناي و بخش تحتاني شامل برونشت ها و شش هاست بخش فوقاني ذراتي با قطر بيشتر از 5 ميکرومتر و ذرات، قطر کمتر از 5/0 ميکرومتر از هواي دم را گرفته و توسط موهاي درون بيني فيلتر مي کنند. به کيسه هاي هوايي ششها (بخش تحتاني) رسيده و جايگزين شده که بسته به موارد ذکر شده از سوي ديگر ذرات معلق باعث تاثير منفي بر روي بيناي مي گردند و بدين ترتيب که ذرات با قطر متوسط 0.1-1 ميکرومتر که در محدوده طول موج نور مرئي (8/0-4/0 ميکرومتر) قرارداشته متفرق گرديده و باعث اختلال در ديد مي شوند علاوه بر کاهش ديد آلودگي ناشي از ذرات معلق باعث کاهش مقدار تابش نور خورشيد به سطح زمين و در نتيجه کاهش دماي زمين مي شود. ذرات معلق به شکلهاي مختلف از جمله گردو غبار، مواد معدني، مواد آلي، توليد ترکيبات از ساير آلاينده ها مثلاً نيترات از Nox، سولفات از Sox ، سولفات از H2s، آمونيوم از NH3 و ...) وجود داشته که برخي مواد معدني و آلي سمي و تاثيرات آنها را مورد بررسي قرار مي دهيم. 1- Be ناشي از ذغال سنگ و صنايع بوده و در شش ها تجمع نموده و باعث بريليوز گشته و عامل سرطانزاست. 2- Bi ناشي از ذغال بوده و سميت کمي داشته و در هر حال باعث ناراحتي کليوي و کبدي مي شود. 3-Cd ناشي از ذغال، معادن روي بوده و باعث بيماريهاي عضلاني قلب، فشار خون و اختلال در متابوليسم مي شود.
4- Hg ناشي از وسايل الکتريکي و قارچ کشها بوده و باعث ضايعات عصبي و مرگ مي شود. 5- Ni ناشي از روغن پسمانده ذغال، کاتاليت ها و .... بوده که بصورت کربونيل Ni(co)4 سرطان زا است. 6- Sn ناشي از فرآيند توليد فولاد و آهن و آبکاري بوده که عليرغم درجه سميت کم باعث ضايعات کبدي مي گردد. از جمله ذرات معلق آلي که عمدتاً سرطانزا هستند مي توان ترکيبات زير را نام برد.
Acridine Benzo Pyrene Chrysene Benzo Flouran thene
البته در بين ذرات معلق آلي مي توان به ترکييبات غير حلقوي (آليفاتيک) با 28-16 کربن اشاره نمود که براي سلامتي انسان چندان مضر نيستند.
|
مقدمه :
واژه پتروشیمی از دو کلمه پترول ( به معنای نفت ) و شیمی ترکیب یافته و معنای تحت اللفظی آن مواد شیمیایی حاصل از نفت میباشد. در فرایند تولید صنایع پتروشیمی، تبدیل هیدروکربنهای نفت خام و یا گاز طبیعی به فرآوردههای مختلف و متعدد شیمیایی صورت میگیرد.
فرآوردههای این صنعت در سه طبقه اصلی تقسیم بندی میشوند :
- کودهای شیمیایی ( اوره، نیترات آمونیم، دی فسفات آمونیم و غیره )
- فراوردههای پلیمری ( پلاستیکها، لاستیکها، الیاف مصنوعی و غیره )
- مواد شیمیایی ( اسیدها، حلالها و غیره )
بررسی سوابق موضوعی اجرای طرحها و پروژههای عمرانی نظیر صنایع پتروشیمی در کشور نشان میدهد که در برنامه ریزیهای گذشته، به مانند بسیاری از کشورهای درحال توسعه، اهمیت و ارزشهای منابع طبیعی و محیطزیست از دیدگاه تصمیم گیران پنهان بوده و بسیاری از آنها بدون توجه به ملاحظات زیستمحیطی طراحی و بهرهبرداری گردیدهاند. حاصل و پیامدهای چنین اقداماتی بروز آلودگیهای مختلف و تخریب و تهیسازی شدید منابع محیطی در کشور بوده است. مسلماً کارخانجات پتروشیمی را نیز میتوان در زمره طرحها و پروژههای عمرانی محسوب نمود که از اثرات کوتاه و بلندمدت زیستمحیطی برخوردار میباشند .
اثرات زیستمحیطی کارخانجات پتروشیمی :
پیامدها و اثرات ناشی از فعالیتهای پروژههای پتروشیمی در مراحل ساختمانی و بهره برداری مختلف بوده و دارای تفاوتهای آشکار از نظر شدت، اهمیت و دامنه میباشند. برای ارزیابی پروژههای پتروشیمی، همچون سایر پروژههای مشابه اثرات مختلفی میبایست مورد بررسی، تحلیل و تشریح قرار گیرند. عمدهترین طبقه بندی اثرات شامل موارد زیر میباشند :
- اثرات برگشت ناپذیر و غیر قابل جبران : مانند تخریب زیستگاههای منحصر بفرد گونههای جانوری در معرض تهدید
- اثرات برگشت و تجدید پذیر : مانند بهره برداری از رودخانه
- اثرات مفید : مانند ایجاد اشتغال و فرصتهای شغلی، کاهش میزان بیکاری
- اثرات مشخص و مهم : مانند تخلیه مواد زاید خطرناک در رودخانه
- اثرات کوتاه مدت : مانند ایجاد سر و صدای مزاحم در مراحل ساختمانی
- اثرات بلند مدت : مانند سر و صدای بارگیری و یا حمل محصولات
- اثرات استراتژیکی : مانند تغییر ساختارهای قومی
- اثرات اولیه : مانند افزایش رسوبات ناشی از فعالیتهای ساختمانی
- اثرات ثانویه : مانند بر هم خوردن تعادل اکولوژیک رودخانه در مراحل احداث طرح یا پروژه
- اثرات ثالثیه : مانند کاهش درآمد اقتصادی جوامع صیادی منطقه در اثر کاهش میزان صید
- اثرات غیر مستقیم : مانند ایجاد اشتغال و پدید آمدن فرصتهای شغلی برای روستائیان
- اثرات تجمعی یا تراکمی : مانند تخلیه فاضلاب حاوی جیوه در آبهای پذیرنده با اکسیژن محلول کم.
اثرات و فاکتورهای عمده یک پروژه پتروشیمی :
مهمترین اثرات زیستمحیطی و بهره برداری پروژههای پتروشیمی، آلودگی آب و خاک، هوا و صدا و نیز پیامدهای اقتصادی-اجتماعی است. صنایع پتروشیمی در مرحله بهره برداری اثرات و پیامدهای قابل توجه و مشخصتری نسبت به مرحله ساختمانی در محیطزیست ایجاد مینماید که برخی از آنها در شرایط عدم کنترل و مدیریت زیستمحیطی غیر قابل جبران و زیانبار میباشند. مهمترین اثرات سوء زیستمحیطی مرحله ساختمانی صنایع پتروشیمی شامل تغییر کاربری اراضی، افزایش سر و صدا، اختلال در الگوهای حمل و نقل، آلودگیهای آب و هوا و تولید زایدات میباشد.
اثرات مهم سوء مرحله بهره برداری صنایع پتروشیمی بطور کلی شامل آلودگی آب منابع پذیرنده، آلودگی هوا، دفع مواد زاید جامد و زایدات خطرناک است. اصولاً مشکلات عمده زیستمحیطی این کارخانجات بویژه در شرایط عدم رعایت ضوابط و استانداردهای زیستمحیطی پیامدهای مخاطره آمیز را به همراه داشته و طبیعت زیستی جوامع انسانی و نیز حیات وحش را دچار اختلال مینماید.
مهمترین آلودگیهای احتمالی صنایع پتروشیمی را میتوان شامل موارد زیر دانست :
- آلاینده بودن فاضلابهای فرآیندی، شستشو و خنک کننده
- سرطان زایی و سمیت زیاد فاضلابها
- زایدات خطرناک با سمیت فوق العاده زیاد نظیر کلرین
- قابلیت انفجار، اشتغال و سمیت در فرآیندها و تولید مواد با خاصیت واکنشهای شیمیایی سریع
- انتشار آلایندههای هوا شامل اکسیدهای گوگرد، کربن، ترکیبات کلرینه، ازته و آمونیاک
- تولید سر و صدا در مرحله تامین و حمل و نقل مواد اولیه و محصول و فرایند تولید در داخل و خارج از محوطه پروژه
موارد زیر عمدهترین اثرات سوء کارخانجات پتروشیمی را شامل میشود:
• آلودگی آب
فاضلابها با منشاء، کمیت و کیفیت متفاوت از منابع مختلف در صنایع پتروشیمی تولید میگردند. عمدهترین منابع تولید فاضلاب در این کارخانجات عبارتند از:
- پساب خنک کنندهها
از سیستم خنک کننده کندانسورها و دیگر فعالیتها تولید میگردد و با توجه به میزان زیاد آب مصرفی برای این عملیات از نظر کمیت قابل توجه است. فاضلاب این واحد بدلیل استفاده از کرومات به عنوان ضد خورندگی و رسوبگذاری در شبکه آب خنک کننده از آلودگی زیادی برخوردار است. از میکروب کشها نیز برای مقابله با فعالیتهای میکروبیولوژیکی در برجهای خنک کننده و سیستمهای باز مشابه استفاده میکنند. این اقدام برای ازبین بردن فعالیتهای میکروبی است که با ایجاد لجنهای چسبنده در سطح فلز در شرایط لازم، رشد باکتریهای بی هوازی را فراهم میآورد و از طرف دیگر مانع اثرات مثبت بازدارندههای ضد خوردگی روی سطح فلز میگردند.
با توجه به مواد غذایی کافی، محدوده مناسب pH و دما در سیستمهای خنک کننده و حضور مواد آلوده کننده و ورود میکرو ارگانیسمها از طریق هوا، آب وخاک، سطح ایده آلی جهت رشد میکرو ارگانیسمها فراهم میشود. میکرو ارگانیسمهای موجود در سیستمهای برج خنک کننده شامل باکتریها، قارچها وجلبکها هستند که با تخلیه در محیطهای آبی، اثرات پساب خروجی با توجه به بایوسایدهای شیمیایی مصرف شده قابل توجه میباشد.
- فاضلاب کارخانه سودااش
ازاین کارخانه با توجه به روش دفع، دو نوع فاضلاب تولید میگردد:
الف: فاضلاب کلرور کلسیم
این فاضلابها سرشار از کلرور کلسیم، نمک طعام، کربناتها، آهک و دیگر ترکیبات معدنی هستند. بدلیل وجود مقادیر زیاد مواد معلق و محلول، این نوع فاضلاب به اصطلاح فاضلاب سنگین نامیده میشود.
ب: فاضلاب سودااش
فاضلاب مذکور علاوه بر دارا بودن ترکیبات غیر آلی مانند کلرور کلسیم، کربناتها، نمک طعام و شیر آهک بر اثر ورود فاضلاب واحدهای تصفیه آب، تولید گاز CO، گاز سنتر آمونیاک و اوره دارای بار آلی ازته نیز میباشد.
فاضلاب کارخانه سودااش علاوه بر مواد محلول، مواد معلق قابل توجهی را وارد منابع پذیرنده مینماید. قسمت عمده مواد معلق فاضلاب مذکور کلرور کلسیم است که به فاضلاب رنگ شیری میدهد. در زمان دبی پایین رودخانه پذیرنده فاضلاب اثرات منفی مواد معلق در آب تشدید میشود و آسیب زیادی به آبزیان و محل زندگی و تخم ریزی آنها بر جای میگذارد.
- فاضلاب واحد کلر آلکالی
این فاضلاب بدلیل دارا بودن جیوه از اهمیت خاصی برخوردار است. فاضلاب مذکور دارای نمک زیادی نیز میباشد که میتواند در کیفیت آب پذیرنده و نیز شوری اراضی پایین دست تاثیر بگذارد.
- فاضلاب واحد آمونیاک
فاضلاب واحد آمونیاک از بار آلودگی مواد آلی ازته، آمونیاک، روغن و فلز مس برخوردار است.
- فاضلاب واحد تصفیه آب
بر اثر شستشوی رزینهای کاتیونی و آنیونی واحد تصفیه آب توسط اسید و قلیا و احیاء آن، فاضلاب خروجی از این واحد دارای pH با نوسان زیاد، نیترات و نمکها است که خاصیت اصلی این فاضلابها را تشکیل میدهند.
- فاضلاب کارخانه اوره
فاضلاب مذکور دارای بار آلی ازته و آمونیاک است.
- فاضلاب بخش جذب گاز CO، گوگرد گیری و کراکینگ
- فاضلاب واحد اسید نیتریک
فاضلاب این واحد حاوی بار آلی ازته، آمونیاک و اسید بوده و pH آن پایین است.
- فاضلاب واحد نیترات آمونیم
فاضلاب مذکور سرشار از مواد ازته بوده و میزان آمونیاک آن بالا است.
- فاضلابهای نشتی
کلیه فاضلابهایی که از واحدهای مختلف نشت مینمایند به همراه آبهای شستشوی دستگاهها و محوطه پتروشیمی که بعنوان فاضلاب سبک شناخته میشوند به منابع پذیرنده تخلیه میگردد. ترکیبات ازته، pH، فلزات سنگین، کلرور و مواد محلول تام از شاخصهای آلاینده فاضلاب نشتی محسوب میشوند.
- فاضلاب بهداشتی
این فاضلابها ( انسانی ) در شرایط عدم تصفیه و تخلیه به منابع پذیرنده میتواند موجبات آلودگی آبها را فراهم آورد.
- ناحیه پلیمری در واحدهای پلی اتیلن سبک و سنگین
آب خروجی از این سیستم میتواند حاوی مقادیر زیادی تیتانیوم و جامدات محلول باشد. تخلیه این فاضلابها در محیط با دارا بودن میزان قابل توجه فلزات سنگین با نفوذ در لایههای خاکی و ورود به آبهای زیر زمینی بسیار مخاطره آمیز است.
- واحد پلی بوتادین رابر PBR
در این واحد نیز که یکی از آلودهترین واحدهای پتروشیمی محسوب میشوند، حضور بنزن که بعنوان حلال در فرآیندهای تولید استفاده میشود و خاصیت خطرناک و سمیآن، در شرایط نشت مخازن و ریخت وپاش، منابع پذیرنده را در معرض آلودگی شدید قرار میدهد.
- واحد بوتن
در واحدهای بوتن نیز آب خروجی دارای مقادیر توجهی از آلومینیوم، تیتانیوم و منیزم است که در شرایط عدم تصفیه و نبود ایزلاسیون حوضچههای تبخیر میتواند سفرههای آب زیر زمینی را بشدت آلوده نماید.
- واحد استالدئید
آب خروجی از واحد استالدئید نیز حاوی مقدار زیادی از کلرواستالدوید، کلرید مس و .... است.
مواد معلق بر زیست بوم موجودات کفزی رودخانهها و آبهای سطحی پذیرنده فاضلابها اثر نامطلوبی دارد. رسوبات شسته نشده نیز زمینه مناسبی را برای جذب شیمیایی و زیستی ناخواسته ایجاد میکنند.
آمونیاک نیز در فاضلاب واحدهای پتروشیمی بمقدار زیادی وجود دارد. این ترکیبات برای آبزیان بویژه ماهیان بسیار خطرناک است.
فاضلابهای مذکور دارای خصوصیات آلاینده نظیر ترکیبات نیترون، مواد آلی غیر قابل تجزیه بیولوژیکی، فلزات سنگین، مواد جامد معلق، هیدروکربنها، ... و سی- او- دی زیاد و ترکیبات سرطانزا و سمی میباشند.
با توجه به اینکه صنایع پتروشیمی عموماً در مجاورت رودخانهها ویا سواحل دریا احداث میگردند، ترکیبات شیمیایی و فلزات سنگین موجود در آنها علاوه بر تخریب منابع آب و کاهش کیفیت آن، مصارف مختلف آب را برای جوامع محلی و نیز زیست آبزیان در معرض مخاطره قرار میدهد.
• ایمنی
آتش سوزی، انفجار و اثرات بخارهای سمیآمونیاک در کارخانجات پتروشیمی که این فرآورده و یا دیگر محصولات مخاطره آمیز را تولید مینمایند بعنوان مخاطرات ایمنی برای کارکنان و یا جوامع محلی پیرامونی وجود دارد.
لولههای انتقال گاز طبیعی، هیدروژن، آمونیاک و یا مخازن مختلف مانند مخازن تحت فشار، نگهداری و سردخانه در کارخانجات تولید آمونیاک و اوره بطور بالقوه برای سلامت و ایمنی انسانها خطرناک محسوب میشوند. این پیامدها ناشی از عوامل مختلفی مانند خوردگی و پوسیدگی لولههای انتقال و یا تاسیسات، خطاهای انسانی و یا خسارات و آسیبهای وارده به مخازن و یا لولهها است. سمیت آمونیاک و جیوه کاملاً شناخته شده است. لیکن خطرات آتش سوزی، نشت و یا انفجار آمونیاک در مراحل ذخیره سازی، استفاده و یا حمل و نقل از اهمیت بیشتری برخوردار میباشد که عمدتاً در لولهها و شیرهای فشار بویژه در فضاهای بسته بروز میکند. در اثر نشت و تراکم گازهای متان، هیدروژن، دی اکسید کربن و ترکیبات نیکل و جیوه مهمترین مشکلات ایمنی وضعیت اتفاقی و یا بروز حوادث طبیعی نظیر زلزله وتصادفات رانندگی وسائط نقلیه حامل این مواد بشمار میروند.
• زایدات خطرناک
مهمترین مواد زاید جامد در صنایع پتروشیمی را میتوان زایدات خطرناک محسوب نمود که به دلیل وجود بقایای نمک در آنها میتوانند موجب شوری منابع آبهای سطحی و زیر زمینی و خاک در محلهای دفن گردند. دفع غیر اصولی زایدات دارای جیوه در شرایط وزش باد، ریزش روانابها و یا در زمان حمل و نقل یا نگهداشت غیر فنی باعث مخاطرات جدی برای کارکنان صنایع پتروشیمی میگردد.
• آلودگی هوا
منابع عمده آلوده کننده هوا در صنایع پتروشیمی ( بویژه در واحدهای آمونیاک و اوره ) شامل پارامترهای زیر میباشند:
- گاز آمونیاک
- بخارات و گرد و غبار خروجی از بالای برج اوره
- گرد وغبار اوره در واحدهای بسته بندی اوره
- گازهای خروجی از دودکشها شامل CO , CO2 , O2 , NOX , SOX , NH3
انتشار NOX , SO2 عوامل اصلی در ایجاد رسوب اسیدی بشمار میآیند و از نظر سلامتی و بهداشت سبب بروز مشکلات محلی میشوند. یکی از مهمترین مشکلات آلودگی هوا در صنایع پتروشیمی آن است که کارکنان این واحدها بطور بالقوه در معرض تراکم زیانبار هوای آلوده به بخار و گازهای محیط شغلی خود قرار دارند.
نتیجهگیری :
در جدول ذیل خلاصهای از فاکتورهای شاخص آلاینده صنایع پتروشیمی در واحدهای مختلف و در محیطهای مختلف پذیرنده آورده شده است. آگاهی از این اطلاعات میتواند در صورت بروز حوادث غیر مترقبه و یا پایشهای روتین، کمک موثری در تصمیمگیریهای کارشناسی جهت تدوین برنامه پایش به کارشناسان نماید. تکمیل این اطلاعات و تدوین اطلاعات مشابه برای سایر صنایع عمده کشور در این راستا اکیداً توصیه میگردد.
جدول : خلاصه فاکتورهای آلاینده صنایع پتروشیمی خصوصا بخشهای اوره و آمونیاک
|
انواع آلایندهها |
واحدهای مختلف |
فاکتورهای آلاینده |
|
آلایندههای آبهای سطحی و زیرزمینی، خاک |
پساب خنک کنندهها |
کرومات، میکروب کشها |
|
واحد کلرور کلسیم |
کلرور کلسیم، کربناتها، نمک طعام و شیر آهک، مواد معلق | |
|
واحد سودااش |
مواد معدنی فوق + بار آلی ازته | |
|
واحد کلر آلکالی |
جیوه، شوری | |
|
واحد آمونیاک |
مواد آلی ازته، آمونیاک، روغن و فلز مس | |
|
واحد تصفیه آب |
pH با نوسان زیاد، نیترات و نمکها | |
|
واحد اوره |
بار آلی ازته و آمونیاک | |
|
واحد اسید نیتریک |
بار آلی ازته، آمونیاک و pH پایین | |
|
واحد نیترات آمونیم |
مواد ازته و آمونیاک بالا | |
|
فاضلاب نشتیها |
ترکیبات ازته، pH، فلزات سنگین، کلرور و مواد محلول | |
|
فاضلاب بهداشتی |
BOD، نیترات، کلیفرم | |
|
واحدهای پلی اتیلن |
تیتانیوم، فلزات سنگین، جامدات محلول | |
|
واحد پلی بوتادین رابر PBR |
بنزن، حلالها | |
|
واحد بوتن |
آلومینیوم، تیتانیوم و منیزم | |
|
واحد استالدئید |
کلرواستالدوید، کلرید مس | |
|
آلایندههای هوا |
واحد اوره |
گردو غبار، بخارات |
|
عموم واحدها |
گاز آمونیاک | |
|
دودکشها |
CO , CO2 , O2 , NOX , SOX , NH3 | |
|
پسماندهای خطرناک |
عموم واحدها |
بقایای نمکها، جیوه، کلرین |
|
ایمنی |
واحدهای ذخیرهسای، انتقال، حمل، محیطهای بسته |
انفجار ، آتشسوزی، بخارات سمی آمونیاک و جیوه و نیکل، نشتی خطوط انتقال گازها، زلزله |
ماخذ :
کتاب «راهنمای ارزیابی اثرات زیستمحیطی کارخانجات پتروشیمی» ، سید مسعود منوری، تهران، انتشارات فرزانه، 1381، چاپ اول 1380 – به نقل از سایت TurkmenStudents.com
تاریخچه نانو:
فناوری نانو را میتوان از پیشرفتهترین فناوریهای بشری دانست که کاربردهای گوناگون آن میتواند جهان آینده را متحول نماید. تغییر خصوصیات مواد در مقیاس نانومتری تحت تاثیر خصوصیات مکانیک کوانتومی، الکترون ها و برهم کنش های اتمی است. با ایجاد ساختارهای نانومتری، کنترل خصوصیاتی از مواد نظیر رفتار مغناطیسی، هدایت الکتریکی، استحکام، نقطه ذوب و ... بدون تغییر ترکیب شیمیایی آنها امکانپذیر است. این مساله میتواند منجر به استفاده نانوفناوری در زمینههای مختلفی همچون صنایع الکترونیک، پزشکی، داروسازی، مواد، صنایع شیمیایی و نفت و گاز گردد.
نانوتکنولوژی در حوزههای گستردهای، چشمانداز آینده صنعت نفت را تحت تاثیر قرار میدهد، بطوریکه این گستره عظیم هر دو بخش صنایع بالادستی و پایین دستی را پوشش میدهد. برخی از کاربردهای نانوتکنولوژی در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی عبارتند از:
- استفاده از نانو افزودنیها در گل حفاری و سيمانکاری چاههای نفت
- استفاده از نانومواد برای افزایش ضريب برداشت از مخازن
- نانوکاتالیستها در صنايع نفت، گاز و پتروشيمی
- نانوپوششهای مقاوم در برابر گرما، خوردگی، جرم گرفتگی، سایش و اصطکاک
- سیستمهای نانوفیلتراسیون و جداسازی
- نانو روانکارها
- نانو کامپوزیتها
- ذخیرهسازی انرژی در نانوساختارها
- نانو سنسورها و نانوبیوسنسورها
- کاهش آلاینده ها و توسعه فناوری سبز
![]() | |||
|
جسم و جان آدمي به طور طبيعي با هم متحدند. حالات روح در بدن موثر است و حالات بدن نيز در روح اثر ميگذارد. براي مثال هنگام خشنودي و شادي روح، بدن به طور خودكار حالت شادي و سرور به خود ميگيرد و چهره بشاش و لبها متبسم ميشود.
از اينرو ميتوانيد از طريق زبان رفتار (طرز قيافه، لحن، بيان و ژستها) از احساسات، عواطف و هيجانات ديگران نسبت به خود يا هر كس ديگر باخبر شويد يا از آن براي قبولاندن نقطهنظرهاي خود به ديگران سود ببريد.
بعضي علايم زبان رفتار از قبيل اخم كه حاكي از خشم و نارضايتي است و لبخند كه بر شادماني دلالت ميكند، براي همگان روشن و واضح است. شما با خواندن اين مطلب مجال مييابيد كه در محيط كار و نيز در محافل اجتماعي به بهرهگيري از علايم غيرشفاهي، از حالات و احساسات نهاني ديگران درباره خود باخبر شويد. به طور كلي، ارتباطات غيرشفاهي كمتر تحت تاثير خدعه و نيرنگ قرار ميگيرد. در حقيقت افراد فريبكار با توسل به كلمات و عبارات راحتتر ميتوانند خود را متقي و درستكار جلوه دهند و از راه مكر و ريا به تمنيات نارواي خود دست يابند. بعكس اغفال مردم با استفاده از حالت چهره، لحن بيان و طرز نگاه امري دشوار و مستلزم مهارت و تجربه فراوان است. براي آغاز كار... |
ادامه مطلب
پيل سوختي يك سيستم الكتروشيميايي است كه انرژي شيميايي سوخت - عموما" هيدروژن (و يا متانول) و هوا - را به طور مستقيم به انرژي الكتريكي تبديل ميكند. اين مولد انرژي داراي بازده بالايي است. بازده بالاي اين سيستم منتج از دوري جستن از چرخه كارنو است. در پيل سوختي هيدروژن در قسمت آند اكسيد شده و به پروتون و الكترون تقسيم ميشود. الكترون توليدي جريان الكتريسيته را موجب ميگردد. پروتون با عبور از غشاء تبادل يون به سمت كاتد رفته و در حضور كاتاليزور با اكسيژن هوا و الكترون بازگشتي از پيل به آب تبديل ميشود و بدينترتيب هيچ آلودگي به وجود نميآيد. اين واكنش در دماي 80 درجه سانتیگراد (در پيل سوختي دماي پايين PEMFC) انجام ميپذيرد. واكنشهاي صورت گرفته در آند، كاتد و ماحصل نهايي بصورت زير است:
H2
O2 + 4H+ + 4e -
2H2 + O2
مزاياي پيل سوختي
- عدم آلودگي هوا
- آلودگي صوتي ناچيز
- بازده سوخت بالا، براي مثال بازده پيل سوختي (از چاه نفت تا چرخ خودرو) برابر 45-30% و در مقايسه با بازده كمتر از 17% براي موتورهاي احتراق داخلي بيانگر افزايشي بيش از 100% بازده در اين نوع سيستمها است. تصوير1
- طول عمر بالا (بدليل نبود قطعات و قسمت هاي متحرك در سيستم )
- قابل رقابت از جنبه قيمت و هزينه ها در توليد انبوه
- امكان حصول و بومي كردن تكنولوژي در ايران
- امكان استفاده از منابع تجديدپذير (آّب، باد، خورشيد و زمين گرمايي) جهت توليد هيدروژن و يا متانول مورد نياز پيل سوختي
تصوير 1: مقايسه توليد انرژي از طريق چرخه كارنو با پيل سوختي
انواع پيل سوختي
درسال 1889 لودويك مند (L.Mond) و چارلز لنجر (C.Langer) توانستند يك نوع پيل سوختي كه هوا و سوخت ذغال سنگ را مصرف ميكرد بسازند. در سال 1932 مهندس فرانسيس بيكن (F.Bacon) براي ساخت پيل سوختي فعاليت خويش را آغاز كرد و در اواسط دهه پنجاه موفق به ساخت پيل سوختي آلكالين 50KW شد.
انواع پيل سوختي، نوع الكتروليت، دما و طرز عملكرد آن در شكل 2 به تصوير كشيده شده و در جدول 1 آورده شده است. در ميان انواع پيل سوختي، پيل سوختي پليمري (PEM) به دليل دارا بودن چگالي قدرت بسيارخوب، قابليت شروع به كار سريع و عملكرد در دمای 100- 80 درجه سانتیگراد براي استفاده در صنايع خودرو سازي، نيروگاهي، مولد انرژي قابل حمل و كاربردهاي نظامي رايج ترين نوع است .

تصوير2: انواع پيل هاي سوختي
جدول 1: انواع پیل های سوختی

انواع سوخت مورد استفاده در پيل سوختي
هيدروژن به صورت طبيعي و خالص در طبيعت وجود ندارد به ناچار مجبور به استفاده از سوختهايي هستيم كه در دسترس و ارزان هستند. در اينجا به بررسي سوختهاي اوليه ميپردازيم كه ميتوانند به عنوان منبع تهيه هيدروژن مورد استفاده قرار گيرند.
در مولدهاي ثابت و نيروگاههاي پيل سوختي بهتر است كه تبديل سوخت در كنار پيل سوختي انجام شود در اين حالت ميتوان از گرماي توليدي حاصل از واكنش الكتروشيميايي پيل سوختي در دستگاه مبدل سوخت استفاده كنيم و در اين حالت مشكلات ذخيره سازي و انتقال و به كار گيري هيدروژن به صورت خالص را نخواهيم داشت.
سوختهاي فسيلي:
1- نفت خام
نفت خام مخلوطي از گازها و مايعات و جامدات بر پايه هيدروكربنها است كه به صورت خام در اكثر نقاط كره زمين قابل دسترسي است.
نفت خام به تنهايي داراي ارزش نسبتأ كمي است ولي با تبديل آن به محصولاتي نظير مايعات و محصولات پتروشيمي و سوختهاي ديگر، محصولات با ارزشي توليد خواهد شد. هر برش از نفت خام محتوي اجزاي مختلف شيميايي است كه پارافين ها يا آلكن ها، مونوسيكليك ها و پلي سيكليكهاي پارافيني(نفتا) و هيدروكربن هاي آروماتيك تك هسته اي و چند هسته اي را مي توانيم نام ببريم.
2- زغال سنگ و گاز ذغال سنگ
ذغال سنگ فراوانترين سوخت فسيلي است ولي از نظر ساختار شيميايي بسيار پيچيده است اين سوخت نيز از فشرده شدن باقيمانده گياهان و گذشت زمان بوجود آمده است. از سوزاندن ذغال سنگ مايع و گاز كك حاصل مي شود كه اين مواد بستگي زيادي به ماده اوليه ذغال سنگ، دما و فشار واكنش و مقادير نسبي از بخار و اكسيژن تزريق شده به داخل رآكتور دارند.
در كارخانجات بزرگ پروسس، ذغال سنگ به همراه بخار و اكسيژن (يا هوا) در دماي بالاتر قرار گرفته و محصول در اين حالت گاز خواهد بود كه به همراه گاز مقاديري از محصول مايع و جامد حاصل از واكنش نيز توليد خواهد شد. روش هاي متفاوتي جهت استحصال گاز ذغال سنگ وجود دارد كه اين روشها به سه مجموعه كلي زير تقسيم مي شوند:
1- بستر متحرك
2- بستر سيال
3- روش(Entrained bed)
در هر سه مورد فوق بخار و هوا يا اكسيژن به ذغال در حال اكسيد شدن اضافه مي شود.
در روش بستر متحرك واكنشگرها در دماي نسبتأ پايين ( 650- 450 )?C محصولات متان واتان را به همراه مايعات هيدروكربني نظير نفتا- قطران و روغنهاي هيدروكربني و فنليك ها توليد مي كند.
در روش(Entrained bed) واكنش توليد گاز در دماي بالا( 1200 ?C)انجام شده در اين صورت در صد بالاتري از محصولات گازي توليد شده و ميزان كم تري از هيدروكربن هاي مايع توليد مي شود. محصولات گازي توليدي شامل هيدروژن، مونوكسيد كربن و دي اكسيد كربن است.
در روش بستر سيال دماي راكتور(1050-?C 925) است. محصولات گازي توليد شده در اين راكتور حد واسط دو روش فوق است.
3- گاز طبيعي
گاز طبيعي اغلب در نزديكي مخازن زير زميني نفت خام قرار گرفته ولي به تنهايي نيز در نقاط مختلف زمين يافت مي شود. اتان و پروتان با تركيب درصد بسيار كم تر در گاز طبيعي وجود دارند. گاز طبيعي بر اساس ميزان H2S موجود در گاز به دو نوع گاز ترش (در صد قابل توجه H2S) وگاز شيرين (درصد كم از H2S) طبقه بندي مي شود.
جدول 2 نشان دهنده تركيب در صد اجزاي مختلف گاز طبيعي در نقاط مختلف كره زمين است. قبل از اينكه گاز طبيعي به سيستمهاي انتقال گاز وارد شود از تركيبات گوگرد و اجزايي با وزن مولكولي بالا , نيتروژن , گازهاي اسيدي و مايعات هيدروكربني وآب از گاز جدا مي شود.
جدول 2 : تركيب درصد اجزاي مختلف گاز طبيعي در نقاط مختلف كره زمين

4- سوختهاي منشاء زيستي (Biofuel)
بيومس(Bio-mass) و بيومتر(Bio-matter) مفهوم عام مواد آلي هستند كه از ارگانيسم هاي زنده گرفته
شده كه شامل گياهان دريايي وزميني وهم چنين حيوانات و باقيمانده موجودات زنده مي شوند. تخمين زده مي شود كه حدود 150 گيگاتن از سبزيجات و گياهان بيو در هر سال توليد مي شود.
با توجه به محتوي انرژي بالاي مواد بيومس، اين مواد را مي توان جزو منابع مهم انرژي هاي تجديدپذير دانست. انرژي اين مواد از چند روش قابل استحصال است.
- سوختن مستقيم
- تبديل به بيو گاز توسط پيروليز
- تبديل به اتانول توسط تخمير
- تبديل شدن به متانول يا آمونياك
- تبديل شدن به هيدروكربنهاي مايع
5- توليد هيدروژن از انرژي خورشيدي ، آب و باد
از آنجائيكه هيدروژن براي حمل ونقل و انبار سازي دراز مدت با چگالي اي بيش از چگالي گاز در حالت مايع قابل استفاده است، مي تواند اتكاي بشر به سوخت هاي فسيلي را جايگزين نمايد. هيدروژن را مي توان از سيستم هاي فوتوالكتروشيميائي كه هيدروژن و اكسيژن را مستقيمأ از آب توليد مي كنند، بدست آورد. يكي از موفقيت هاي جديد در اين زمينه به توجه ويژه اي نياز دارد زيرا كه نقش كلروفيل در فوتوسنتز را با كمك ذرات دي اكسيدتيتانيوم روكش شده با رنگ هايي با پايه روتينيم را كه در برابر فوتوسنتز حساس مي باشد، تقليد مي كند.
بهر حال، در اين مورد و ساير تحقيقات فوتوالكتروشيميائي جاري هنوز نياز به پيشرفت بسيار زيادتري احساس مي شود تا كارآ ئي مكانيزم ها افزايش پيدا كند و مسئله خرابي و تجزيه را كه هنوز در فصل مشترك جامد مايع مزاحمت ايجاد مي كند، حل كند. الكتروليز آب با كمك انرژي برق بطور كامل آزمايش شده است و ساده ترين روش براي بدست آوردن هيدروژن است.
مي توان تصور كرد كه كشورهاي نيمكره شمالي امكانات بالقوه انرژي خورشيدي ملي خود را نسبتا زودتر ازكشورهاي جنوب بكار بگيرند و پس از آن زمان مايل به وارد كردن انرژي هاي تجديدپذير باشند. احتمالا ساده ترين راه واردات انرژي هاي تجديدپذير همين هيدروژن خورشيدي است. در اين سيستم كه يك پروژه مشترك آلماني و كانادائي است، الكتروليز آب بوسيله هيدروالكتريسيته انجام مي گيرد. هيدروژن توليد شده در كانادا با كشتي به اروپا حمل مي شود و در اروپا ذخيره شده و به طرق مختلف به مصرف مي رسد. در حال حاضر تنها سازمانهاي هوا فضائي هستند كه از انرژي ذخيره شده در هيدروژن استفاده مي كنند.
دو مشكل اصلي كه بر سرراه استفاده از انرژي باد موجود است عبارتند از:
-
به علت نامنظم و غيردائمي بودن وزش باد بايد انرژي به دست آمده را به طريقي ذخيره نمود.
-
انرژي موجود باد بسيار پراكنده است به طوري كه وسعت زمين لازم برابر بدست آوردن انرژي از باد پنج برابر وسعت زمين لازم براي بدست آوردن همان مقدار انرژي از خورشيد به وسيله سلول هاي خورشيدي مي باشد.
يعني مواقعي كه باد نمي وزد و يا سرعت آن كم است نبايد در توليد جريان برق و ولتاژ آن اختلالي پيش بيايد و لذا بدين منظور بايد يك منبع ذخيره برق به صورت باطري هاي متعدد موجود باشد ابتدا جريان برق توليد شده توسط ژنراتور بادي آن را شارژ نموده و سپس اين منبع جريان مستقيم به وسيله دستگاهي به جريان متناوب با ولتاژ جريان و فركانس منظم تبديل شود و مورد استفاده قرار بگيرد.
برخي از ويژگي هاي انرژي هاي تجديد پذير (نوين):
- اين انرژي ها بطور وسيع توزيع شده و نسبتاً پراكنده هستند.
- از نظر تجاري هنوز بطور جزئي توسعه يافته اند. مصرف كنندگان چنين انرژي هايي با شرايط متفاوتي روبرو هستند.
- اين منابع اساساً نامحدود هستند لكن با درك موجود، گران و غيرقابل اعتماد تلقي مي شوند.
- اغلب آنها از نظر زيست محيطي بي خطر بوده يا مي توانند بي خطر باشند.
1- پیوند کوالانسی معمولی : در این نوع پیوند دو اتم شرکت کننده هر کدام به تعداد مساوی الکترون در پیوند کوالانسی شرکت می دهند.
A. + .B A : B
A: + B A: B
پس پیوند داتیو نوع خاصی از پیوند کوالانسی است. شکل زیر پیوند داتیو بین مولکول NH3 و یون H+ را نشان می دهد.
تفاوت پیوند کوالانسی معمولی و پیوند داتیو : این دو نوع پیوند فقط در ماهیت تشکیل خود با یکدیگر متفاوتند و اگر پیوندها مشابه باشند، پس از تشکیل هیچ تفاوتی بین آنها از نظر طول پیوند و انرژی پیوند وجود ندارد. حتی پس از تشکیل نمی توان گفت کدام پیوند داتیو بوده است.
شرط تشکیل پیوند داتیو : پیوند داتیو در حالتی تشکیل می شود که یک اتم ( در مولکولها به عنوان اتم مرکزی ) دارای حداقل یک جفت الکترون ناپیوندی در لایه بیرونی خود بوده و اتمی دیگر ( در مولکولها به عنوان اتم مرکزی ) حداقل یک اوربیتال خالی در لایه بیرونی خود داشته باشد.
در جدول تناوبی کدام اتمها اوربیتال خالی و کدام اتمها جفت الکترون ناپیوندی در لایه ظرفیت خود دارند : وضعیت مورد بحث در جدول زیر ارائه شده است.
|
شماره گروه اصلی |
VIIIA |
VIIA |
VIA |
VA |
IVA |
IIIA |
IIA |
IA |
|
ساختار الکترون نقطه ای اتم A |
A |
A |
A |
A |
A |
A |
|
پیوند کوالانسی تشکیل نمی دهند. |
گروههای داتیو دهنده ( جفت الکترون ناپیوندی دارند ) گروههای داتیو گیرنده ( اوربیتال خالی دارند )
توجه : گروه IA پیوند کوالانسی تشکیل نمی دهد و گروه IVA نیز اوربیتال خالی یا جفت الکترون ناپیوندی ندارد. پس عنصرهای این گروه نباید در حالت معمولی پیوند داتیو بدهند.
توجه : اگر اتم مرکزی متعلق به گروههای VIIIA , VIIA , VIA , VA بوده و بالاترین ظرفیت خود را در ترکیب داشته باشد، جفت الکترون ناپیوندی نداشته و پیوند داتیو نمی دهد.
بالاترین ظرفیت اتم هر عتصر برابر است با شماره گروه آن.
مثال : عنصر فسفر P در گروه VA قرار دارد پس بالاترین ظرفیت آن شماره گروه آن یعنی 5 می باشد.
داتیو دهنده ها ( دهنده جفت الکترون ناپیوندی )
- مولکولهای که اتم مرکزی آنها متعلق به گروههای VA تا VIIIA باشد داتیو دهنده اند.( به شرطی که اتم مرکزی بالاترین ظرفیت را نداشته باشد )
- یونهای منفی داتیو دهنده اند چون به علت داشتن بار منفی، جفت الکترون ناپیوندی در لایه بیرونی دارند.
مثال : Cl- , H- , NH3 , H2O , H2S داتیو دهنده محسوب می شوند.
داتیو گیرنده ها ( گیرنده جفت الکترون ناپیوندی )
- مولکولهای که اتم مرکزی آنها متعلق به گروههای IIA و IIIA باشند داتیو گیرنده اند.
- یونهای مثبت داتیو گیرنده اند، چون با از دست دادن الکترونهای لایه آخر خود اوربیتال خالی پیدا می کنند.
مثال : H+ , BCl3 , AlF3 , BeCl2 داتیو گیرنده محسوب می شوند.
مثال : بین مولکولهای NH3 و BF3 پیوند داتیو می تواند ایجاد شود چون در NH3 اتم مرکزی نیتروژن در گروه VA و در BF3 اتم مرکزی در گروه IIIA قرار دارند.
تعیین تعداد پیوند داتیو در یک مولکول :
برای تعیین تعداد پیوندهای داتیو در ترکیبهای اکسیژن دار گروههای VA تا VIIIA می توان از این فرمول استفاده کرد.
ظرفیت معمولی اتم مرکزی – ظرفیت اتم مرکزی در ترکیب
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ = تعداد پیوند داتیو در ترکیب
2
2 = ــــــــــــــ = تعداد پیوند داتیو در HClO3
2
توجه : ترکیبهای اکسیژن دار H3PO3 , H3PO2 به این فرمول جواب نمی دهند و هر کدام یک پیوند داتیو دارند.
توجه : NO2 یک پیوند داتیو و N2O4 دو پیوند داتیو دارد.
توجه : در ترکیبهای مثل NH4+ , BF4- , BeF42- پیوندهای داتیو وجود دارد. این ترکیبها با ظرفیتهای که از اتم مرکزی آنها می شناسیم مطابقت نمی کنند و همین موضوع باید ما را به وجود پیوندهای داتیو راهنمائی کند.
آب سخت
آب سخت آبی است که حاوی نمكهاي معدني از قبيل ترکیبات کربناتهای هیدروژنی ٬ کلسیم ٬ منیزیم و ... است.
سختی آب بر دو نوع است: دایمی و موقت.
بر حسب آنکه آب در موقع نفوذ در زمین از قشرهای آهکی و منیزیمی و گچی گذشته و یا نگذشته باشد سختی آب کم یا زیاد میشود. آبهای نواحی آهکی سختی زیادتری تا آبهای نواحی گرانیتی و یا شنی دارند. سختی آب در عرض سال هم ممکن است تغییر نماید. معمولاً سختی آبها در فصل باران کم و در فصل خشکی زیاد میشود. و بعضی مواقع هم در فصول پر باران و مرطوب مثل غار ها ایجاد شود.
فواید آب سخت
آب سخت برای انسان مضر نیست بلکه مفید است و معمولاً شکستگی استخوانهای آنهایی که آب سخت میآشامند زودتر بهبودی حاصل میکند و بیماری راشیتیست کمتر در این اشخاص دیده میشود.
مضرات آب سخت
علیرغم فواید آب سخت برای بدن سختی بیش از حد آب نیز مضراتی دارد که مهمترین آن تشدید پدیده تولید سنگ کلیه به دلیل رسوب بونهای معلق در کلیه میشود. آب سخت برای رختشویی و مصرف در کارخانجات مناسب نیست. آب سخت موجب از دست دادن طعم و مزه خوب چایی و قهوه میشود. پخته نشدن حبوبات با آب سخت ضرر رساندن به جداره دیگهای بخار و ایجاد قشر آهکی بر روی جداره دیگ خوب کف نکردن صابون و موجب افزایش مصرف صابون مزاحمت در هنگام شستن نسوج و دستها رفع سختی آب در تجارت تعداد زیادی مواد شیمیایی برای رفع سختی آب به فروش میرسد که دارای کربنات سدیم هستند. این مواد را قبل از ورود آب در دیگها سختی آنرا میگیرند و یا در دیگ بر اثر افزودن این مواد آهک و گچ را رسوب میدهند و دیگر این رسوب محکم به جدار دیگ نمیچسبد بطوری که میتوان آنرا به آسانی پاک نمود.
سختی زدایی
برای برطرف کردنجوشاندن آن کربناتهای هیدروژنی محلول به کلسیم نامحلول تبدیل شده و تشکیل رسوب میدهند. این رسوب در مناطق دارای آب سخت درون کتریها دیدهمیشود. سختی دایمی یافت میشود.
یکی از اجسام گیرنده سختی آب تری ناتریم فسفات Na۳PO میباشد که با اسم آلبرتتری بکار میرود.
یون کلسیم موجود در آب بر اثر ناتریم فسفات تبدیل به "تری کلسیم فسفات"PO۴»۲Ca<۳ میگردد و رسوب مینماید.
اخیرا به مقدار زیاد از صمغهای مصنوعی که قادرند تعویض یون کنند برای رفع سختی آب استفاده میکنند. صمغ لواتیت در آلمان و آمبرلیت و دووکس در آمریکا استعمال میگردد.
درجه سختی آب
درجه سختی آب را از روی مقدار کلسیم و منیزیم موجود در آن تعیین میکنند. در آلمان اگر آبی ده میلی گرم CaO در یک لیتر داشته باشد میگویند درجه سختی آب یک است. در فرانسه اگر آبی در یک لیتر ده میلی گرم کربنات کلسیم یا همسنگ آن کربنات منیزیم داشته باشد میگویند که یک درجه سختی دارد. در انگلستان اگر آبی ده میلی گرم کربنات کلسیم و یا همسنگ آن کربنات منیزیم در ۰.۷ لیتر داشته باشد یک درجه سختی دارد.
برای تعیین سریع سختی آب کارخانه شیمیایی واقع در آلمان قرصهایی ساخته است. در یک لوله آزمایش مخصوص و مدرج آب مورد آزمایش را تا خط نشان لوله پر مینمایند و بهوسیله معرفی که همراه بسته قرصهاست رنگ این آب را قرمز میکنند و آگاه آنقدر از این قرصها در آن میاندازند تا رنگ آب سبز گردد. شماره قرصهای ریخته شده در لوله آزمایش برابر درجه سختی آب میباشد. دقت این روش تا نیم درجه است.
روشهاي عمومي اطفاء حريق :
اصولا اگر بتوان يكي از اضلاع هرم حريق ( حرارت ، اكسيژن ، مواد سوختني يا واكنش هاي زنجيره اي) را كنترل و محدود نموده يا قطع كرد ، حريق مهار مي شود.روشهاي عمومي بر اساس ماهيت حريق به اشكال زير مي باشد :
الف- سرد كردن
ب- خفه كردن
ج- سد كردن يا حذف ماده سوختني
د- كنترل واكنش هاي زنجيره اي
سرد كردن
يك روش قديمي و متداول و موثر براي كنترل حريق ، سرد كردن است . اين عمل عمدتا با آب انجام مي گيرد . يكي ازخواص گاز دي اكسيد كربن نيز سرد كردن آتش مي باشد . ميزان و روش بكار گيري آب در اطفاء حريق اهميت دارد ، اين روش براي حريق هاي دسته A مناسب مي باشد .
خفه كردن
خفه كردن، پوشاندن روي آتش با موادي است كه رسيدن اكسيژن به محوطه آتش گردد. اين روش اگرچه در همه حريق ها موثر نيست ولي روش مطلوبي براي اكثر حريق ها مي باشد . مورد استثناء موادي است كه در حين سوختن اكسيژن توليد مي كنند ، مانند : نيترات و زنجيره هاي آلي اكسيژن دار مثل پراكسيد هاي آلي R-O-O-H يا R-COOR
وR-NO3 همچنين موادي كه سرعت آتش گيري در آنها زياد است مانندديناميت ، سديم ، پتاسيم كه از اين قاعده مستثني هستند . موادي كه براي خفه كردن بكار مي روند بايستي سنگين تر از هوا بوده و يا حالت پوششي داشته باشند . خاك ، شن ، ماسه . پتوي خيس نيز اين كار را مي توانند انجام دهند.
حذف مواد سوختني
اين روش در ابتداي بروز حريق امكان پذير بوده و با قطع جريان ، جابجا كردن مواد ، جدا كردن منابعي كه تاكنون حريق به آنها نرسيده ، كشيدن ديوارهاي حائل و يا خاكريز و همچنين رقيق كردن ماده سوختني مايع را شامل مي گردد.
كنترل واكنش هاي زنجيره اي
براي كنترل واكنش هاي زنجيره اي استفاده از برخي تركيبات هالن مانند CBrF3(1301) ، CBrClF2 (1211) ،C2F2Br2(2402) و جايگزينهاي آن و برخي تركيبات جامد مانند جوش شيرين (K2CO3 ) موثر مي باشد . اين عمل براي كنترل حريق مشكل تر و گرانتر از ساير روشهاست ولي مي تواند بصورت مكمل براي مواد پر ارزش بكار رود.
مواد خاموش كننده آتش
موادي كه بعنوان خاموش كننده آتش به كار مي روند در 4 دسته قرار مي گيرند . بدليل لزوم سرعت عمل و افزايش پوشش خاموش كننده ها ، مي توان از دو يا چند عنصر خاموش كننده بطور همزمان استفاده نمود . طبعا هر كدام از مواد ياد شده در اطفاء انواع حريقها داراي مزايا و معايبي مي باشند . اين گروه شامل گروههاي زير است :
الف – مواد سرد كننده (آب ،CO2 )
ب_ مواد خفه كننده (كف - CO2 – خاك – ماسه )
ج – مواد رقيق كننده هوا ( N2 – CO2 )
د- مواد محدود كننده واكنش هاي زنجيره اي شيميايي ( هالن و پودر هاي مخصوص )
آب
استفاده از آب براي كنترل حريق يكي از ساده ترين و در عين حال موثر ترين روشي است كه تمام افراد با آن آشنا مي باشند. همان اندازه كه استفاده از آب مي تواند در خاموش كردن آتش مفيد با شد به همان اندازه هم مي تواند در استفاده نابجا ايجاد مخاطره و گسترش حريق يا خسارات نمايد .
مزاياي آب
1- فراوان و ارزان است ، خصوصا كه براي اين منظور تصفيه كامل آن لازم نيست .
2- ويسكوزيته پايين و قابليت انتقال آسان داشته و در مجاري فلزي ، لاستيكي و برزنتي براحتي جاري مي شود .
3- داراي ظرفيت گرمايي ويژه بالايي بوده كه آن را بصورت يك سرد كننده مطلوب مطرح مي كند . ظرفيت گرمايي آب 5 برابر آلومينيوم و 10 برابر روي و مس مي باشد . مهمتر از آن اينكه گرماي نهان تبخير آب بسيار بالا بوده و گرماي زيادي هنگام تبخير جذب مي كند .
4- غير قابل تجزيه بر اثر حرارت است ، حتي در دماي بالا نيز تجزيه نمي شود . بطوري كه در 2000 درجه سانتيگراد تنها يك دهم مولكولهايش تجزيه مي شوند.
5- توان سرد كنندگي بالايي دارد بطوري كه در حجم مساوي ، 5/6 برابر سرد كننده تر از CO2 است . هر ليتر آب مي تواند هنگام تبخير حدود 550 كيلو كالري گرما جذب نمايد و هر متر مكعب آب نيز براي افزايش دمايي به اندازه 10 درجه گرمايي حدود 10000 كيلو كالري گرما جذب مي كند.
معايب آب
1- سنگين وزن است لذا حمل ونقل آن در اطفاء متحرك مشكل است .
2- هادي الكتريسيته است ، در محل هايي كه جريان برق وجود دارد ، خطر برق گرفتگي را افزايش مي دهد .
3- آ ب داراي خطر تخريب است ، زماني كه آب تحت فشار پاشيده شود قدرت تخريب باليي دارد كه گاهي كمتر از خود حريق نيست .
4- هنگام اطفاء حريق مواد و محصولات در اثر تركيب با آب دچار خسارت مي گردند . مانند داروها ، اثاثيه ، كارتنهاي بسته بندي ، رنگها و محصولات توليدي .
5- به خاطر افزايش حجم آب هنگام تبخير در هنگام پاشيدن به روي مايعات قابل اشتعال مثل نفت يا روغن باعث پرتاب شدن مايعات ، انفجار و پاشش آن شده و گسترش حريق را باعث مي شود .
6- بدليل كشش سطحي آب نفوذ آن به داخل تل مواد ( تل ذغال سنگ ، خاك اره و مانند آن ) محدود است .
كف آتش نشاني
كف بصورت محلول تهيه مي گردد . كف در هنگام پاشيده شدن توسط سر لوله كف ساز با هوا و آب مخلوط شده و حباب سازي مي گردد . كف در هنگام استفاده ، با گسترش فراواني كه دارد مي تواند روي حريق را پوشانده و مانع رسيدن اكسيژن و صعود گازهاي ناشي از حريق مي گردد . نكته مهم دراستفاده از كف ، توسعه خوب آن و پخش شدن روي سطح ماده احتراقي مخصوصا مايعات قابل اشتعال بدليل سبكي آن مي باشد .
پودر هاي خاموش كننده
استفاده از برخي از مواد شيميايي كه معمولا داراي بنيان كربنات ، سولفات يا فسفات مي باشند يكي از راه هاي متداول و ساده براي خاموش كردن آتش از طريق خفه كردن آن است . اين تركيبات براحتي براياطفاء انواع حريق C،B،A بكار مي روند . به همين دليل در استفاده هاي عمومي معمولا اين تركيب خاموش كننده توصيه مي شود . به اين تركيبات پودر شيميايي گفته مي شود . پودر شيميايي اگر چه براي حريق دسته A كاربرد دارد ولي بدلايل اقتصادي توصيه نمي گردد مگر اينكه مواد در حال اشتعال پر بها باشند يا استفاده از آب ماهيت آنها را تغيير دهد .
پودر شيميايي روي حريق پاشيده شده و باعث پوشاندن آتش و جلو گيري از رسيدن اكسيژن مي گردد . پودر ها در حرارت بالاي 60 درجه سانتيگراد پايداري خوبي ندارند و امكان چسبندگي آنها در كپسول زياد مي گردد . قطر دانه هاي پودر بسته به نوع مواد و شركت سازنده حدود 75-10 ميكرون مي باشد . هرچه قطر ذرات ريزتر باشد پودر موثرتر است .پودر شيميايي تحت فشار ازت يا CO2 در سطح قاعده حريق به صورت جارويي پاشيده شده و در صورتي كه افراد آموزش كافي ديده باشد براحتي آتش را خاموش مي نمايند .
پودر خشك
اين پودر براي خاموش كردن حريق فلزات قابل اشتعال مثل سديم ، پتاسيم ، منيزيم و مانند آن بكار مي رود .
گاز CO2
دي اكسيد كربن گازي است غير قابل احتراق ، بي بو ، غير سمي و سنگين تر از هوا كه داراي چگالي5/1 بوده و هادي الكتريسيته نيست . مكانيسم عمل آن هنگام حريق به سه صورت است : اول خفه كردن آتش با تشكيل يك لايه سنگين مقاوم در مقابل عبور هوا ، دوم رقيق كردن اكسيژن هوادر اطراف محوطه حريق و سوم سرد كردن آتش .
يكي از خصوصيات مهم گاز CO2 اين است كه باعث خسارت به مواد موجود در محيط حريق نمي شود لذا در مواردي كه مواد با ارزش دچار حريق مي شوند مناسب تر از اب است CO2 براي حريق هاي الكتريكي و الكترنيكي بسيار مناسب است زيرا بدليل عدم هدايت برق و عدم وجود مواد باقيمانده باعث اتصال يا خرابي در حساس نمي گردد .
تركيبات هالوژنه ( هالن )
مواد هالوژنه از مشتقات4 CH يا C2H6 مي باشند كه بجاي يك يا چند عنصر هالوژنه (شامل I، Br ،Cl، F) جايگزين شده است . هالن در هنگام اطفاء بدون بجاي گذاشتن اثرات تخريبي و باقيمانده بر روي مواد و دستگاه ها مي تواند بطور بسيار موثري ايفاي نقش نمايد . مكانيسم اثر هالن تا حدودي مشابه CO2 بوده و چون سنگين تر از هوا هستند مي توانند بسرعت روي حريق را پوشانده و
مانع رسيدن اكسيژن گردند . بعلاوه پاشش اين مواد بر روي حريق مي تواند باعث رقيق شدن اكسيژن هوا در اطراف حريق شده و آن را مهار نمايد . اين مواد با نسبت افزايش حجم حدود برابر هنگام تغيير فاز از حالت مايع به بخار بيش از برابر افزايش حجم بيشتري نسبت به دي اكسيد كربن دارند . به همين دليل در وزن مساوي قدرت خاموش كنندگي آنها 3-2 برابر CO2 مي باشد . هالن مي تواند در هنگام مجاورت با آتش از سرعت واكنش هاي زنجيره اي بكاهد و بصورت موثر تري آتش را مهار نمايد به همين دليل در شرايط يكسان براي خاموش كردن آتش ميزان مورد نياز هالن كمتر از يك چهارم ميزان CO2 مورد نياز براي اطفاء است .
خاموش كننده هالن براي محدوده هاي كوچك ولي مهم تجهيزات يا مواد قابل اشتعال مانند ماشينهاي الكترونيكي و الكتريكي ، حريق هاي مواد جامد پر ارزش ، سايتهاي ديسپاچينگ ، مراكز مخابراتي و مانند آن كاربرد دارد.
طبقهبندی و ارزیابی سوختگیها
جهت بررسی یک مصدوم دچار سوختگی ابتدا جراحت سوختگی وی را طبقه بندی کرده و سپس به ارزیابی آن مشغول میشویم. برای ارزیابی شدت یک سوختگی و ارائه درمان موثر لازم است که علت سوختگی را بدانیم و با عوارض و عواقب شاخص هر نوع سوختگی آشنا باشیم. سوختگیها را میتوان به سه روش طبقه بندی و ارزیابی کرد:- بر اساس عامل و منبع ایجاد سوختگی
- بر اساس درجه سوختگی
- بر اساس شدت سوختگی
هر سه مورد بالا در تعیین میزان فوریتدار بودن درمان سوختگی و نوع مراقبتهای اورژانسی که یک فرد سوخته نیاز دارد، اهمیت دارند.
عامل و منبع ایجاد سوختگی
سوختگیها را میتوان بر اساس عامل ایجاد کننده آن ( مثلاً شیمیایی ، الکتریکی ، حرارتی ، نورانی و تشعشعی) طبقهبندی کرد. در نظر گرفتن منبع ایجاد سوختگی (مثلا ً اسید کلریدریک ، جریان برق متناوب و ...) طبقهبندی را اختصاصیتر میکند.سوختگی ناشی از آتش
در سوختگی با آتش نکته مهم سوختگی مسیر تنفسی و مسمومیت با منو اکسید کربن باید مورد توجه قرار گیرد.سوختگی شیمیایی
تماس با برخی مواد شیمیایی مانند اسیدها ، بازها یا قلیاهایی همچون سود سوزآور یا مواد سفید کنند قوی ، حلالها و مواد رنگبر قوی سبب سوزش و صدمه به پوست میشود. سوختگی با مواد قلیایی از اسیدها خطرناکتر است چون در پوست بیشتر نفوذ میکند و مدت طولانیتری فعال باقی میمانند. در اینجا مهمترین کار این است که فورا محل سوخته را زیر شیر آب بگیرید.سوختگی با مایعات جوش
در این موارد آسیبهای بافتی به سرعت روی میدهد. سریعترین کاری که در این موارد باید انجام داد کاهش درجه حرارت است. سرد کردن ممکن است شدت ضایعه را بسیار کم کند و به سرعت سبب کاهش درد میشود. نکته مورد توجه این است که در سوختگی با قیر ، هرگز قیر را بر ندارید و فقط محل سوختگی را بلافاصله با آب سرد خنک کنید.سوختگی الکتریکی
در این نوع سوختگی اگر چه ممکن است اثر سوختگی بر روی پوست به صورت یک ناحیه کوچک باشد ولی آسیب وارد بر بافتهای زیر پوست میتواند بسیار وسیع باشد.سوختگی ناشی از اشعه
توسط دو نوع اشعه خورشید و تشعشات اتمی سوختگی ایجاد میگردد. در مورد تشعشات اتمی ابتدا محافظت خود امدادگر از خطر تشعشات و ثانیا رفع آلودگی مصدوم مد نظر قرار میگیرد. |
|
|
درجه سوختگی
سوختگیهای پوست را میتوان به دو دسته با ضخامت نسبی و تمام ضخامت نیز طبقهبندی کرد. در سوختگیهای با ضخامت نسبی اپیدرم ، یا اپیدرم و قسمت فوقانی درم درگیر میشوند، و به بافتهای زیرین آسیبی وارد نمیشود. سوختگیهای تمام ضخامت علاوه بر درم و اپیدرم به لایههای زیر پوستی نیز آسیب میرسانند. هر دو این سوختگیها را میتوان با سیستم دیگری که درجه نامیده میشود به انواع درجه یک ، درجه دو و درجه سه تقسیم بندی کرد که خفیفترین نوع آن سوختگی درجه یک است. سوختگیهای درجه یک و دو از نوع با ضخامت نسبی و درجه سه از نوع تمام ضخامت هستند.سوختگی درجه یک
سوختگی سطحی خفیفترین نوع سوختگی است که فقط لایه خارجی پوست یعنی اپیدرم را درگیر میکند. علل آن سوختگی ناشی از شعله ملایم است.سوختگی درجه دو
سوختگی با شدت متوسط است که فقط اپیدرم و قسمتی از درم (اما نه همه درم) را مبتلا میکند و به بافتهای زیرین آسیبی نمیرساند. این نوع سوختگی مانند سوختگی درجه یک از نوع با ضخامت نسبی است.سوختگی درجه سه (سوختگی تمام ضخامت)
در سوختگی درجه سه تمام ضخامت پوست ، یعنی اپیدرم و درم ، تخریب میشود و حتی ممکن است آسیب عمیقتر شده و بافتهای زیر پوستی (چربی ، ماهیچه و استخوان) را نیز درگیر کند. گاهاً تمایز سوختگی درجه سه از سوختگی درجه دو مشکل میباشد؛ با این وجود ناحیه سوختگی در نوع درجه سه معمولاً سیاه رنگ و یا خشک و سفید است اما در نوع درجه دو قرمز و مرطوب بوده و ظاهر عرق کرده دارد.شدت سوختگی
شرایط آسیب ، علت سوختگی ، محل و شکل سوختگی ، وسعت ، سن مصدوم ، محل آن و وجود ضایعات همراه از جمله معیارهایی هستند که در تعیین شدت یک سوختگی بکار میروند.
مقدمه
جعبه کمکهای اولیه یکی از وسایل و لوازمی است که بایستی در هر خانه ، نهادها و ارگانها ، خصوصا مدارس وجود داشته باشد تا در مواقع لزوم بتوان قبل از رسیدن پرسنل اورژانسی یا رساندن مصدوم به مراکز درمانی از آن استفاده کرد. همچننی در مواقعی که قصد مسافرت یا پیک نیک یا کوهنوردی دارید لازم است این جعبه را همراه خود ببرید. ضمنا وسایل و داروهایی که مورد مصرف بیشتری دارند و ضروری هستد باید در این جعبه نگهداری شوند.لوازم ضروری جعبه کمکهای اولیه
لوازم و داروهای مورد نیاز که بایستی در جعبه ... جای داده شود عبارتند از:- محلول بتادین و سرم فیزیولوژی
- الکل سفید(ضد عفونی کننده)
- پنبه
- گاز یا تنظیف استریل در ابعاد مختلف
- باند یا نوار در اندازههای مختلف
- محلول آمونیاک (محرک تنفسی)
- پماد جنتامایسین و پماد تتراسیکلین
- درجه تب (ترمومتر)
- قیچی
- پنس
- سرنگ آماده برای تزریق ضروری در اندازههای 2و 5 و 10 سانتیمتر مکعبی
- تخته شکستهبندی کوچک و بزرگ (آتل)
- باند سه گوش و باند نواری
- محلول 2 درصد مرکوروکروم (ضد عفونی کننده)
- کیف یخ
- کیسه آب گرم (مبارزه با سرما یا درد)
- نوارهای کوچک که برای پانسمان زخمهای کوچک و خراشها بکار میرود.
- لوکوپلاست یا نوار چسب که برای بستن و ثابت نگه داشتن پانسمان بکار میرود.
- پودر تالک (برای دستکش ، ماساژ ، نوزاد)
- پماد ایکتیول (برای باز کردن دمل و کورک)
- گیلاس مدرج
- گیلاس چشمشویی
- برس
- آئینه کوچک
- پنس دندان موش
- پنس یا انبرک
- صابون و حوله و کبریت
- در موارد مسافرت بهتر است سرم ضد سم مار نیز با خود داشته باشید.
داروهای مورد نیاز در جعبه کمک های اولیه
- داروهایی که زیاد مورد استعمال خواهند داشت، در درجه اول مسکنها هستند از قبیل آسپرین ، استامینوفن و نظایر آنها.
- از داروهای دیگری که ممکن است مورد احتیاج واقع شود، داروهای ملین است که در مواقع یبوست بکار میرود. سادهترین این نوع داروها روغن بادام است که بویژه برای کودکان بکار میرود و مقدار خوراک آن در حدود 20 تا 40 گرم به حسب سن طفل میباشد.
- قرص هیوسین برای اسپاسم عضلات و دل درد و درد کلیه ، قرص دیفنوکسیلات برای اسهال شدید ، قرص ادالتکلد برای رفع سرماخوردگی ، قرص ضد حساسیت و آلرژی و سرماخوردگی ، قرص متوکلوپرامید یا پلازیل جهت رفع حالت تهوع و استفراغ و سر گیجه و دیگر داروهای ضروری.
موارد احتیاط در استفاده از جعبه کمکهای اولیه
نکته بسیار مهم آنکه ، این جعبه و بخصوص داروهای آن بایبستی همیشه دور از دسترس کودکان قرار گیرد. بعلاوه بر روی شیشه هر یک از داروها بر چسب باشد تا در موقع استفاده اشتباهی رخ ندهد.
بعضی از داروها را فقط تا تاریخ معینی میتوان بکار برد و این نکته خیلی مورد توجهی است. زیرا پس از مدت ثبت شده خاصیت خود را از دست داده و نه فقط اثرش از بین میرود، بلکه ممکن است باعث مسمومیت گردد.
باید توجه داشت که استعمال آسپرین و ترکیبات دیگر که حاوی این ماده شیمیایی میباشد، در نزد مبتلایان به ناراحتی معده ممکن است ایجاد خونریزی کند. بنابراین بهتر است موقع استفاده از اینها نکته مزبور مورد توجه قرار گیرد. همچنین درمورد قرص ویتامین ث ، چون خاصت اسیدی دارد، احتمال چنین عارضهای را در پیش خواهد داشت.
Molecular examples for point groups
Shown here are examples of molecules that possess some of the more common point group symmetries. The images can be animated by pointing at them.
| |||||||
| HCN: C v | |||||||
|
| ||||||
| C16H10: C2h |
B(OH)3: C3h | ||||||
|
|
|
|
|
|||
| C3 H4: D2d |
C2 H6: D3d |
S8: D4d |
Fe(C5 H5)2: D5d |
Cr(C6 H6)2: D6d |
|||
|
|
|
|
|
| ||
| C2 H4: D2h |
C2 H6: D3h |
[PdCl4]2-: D4h |
Fe(C5 H5)2: D5h |
C6 H6: D6h |
H2: D h | ||
|
|
|
|
||||
| C60Br24: Th |
CH4: Td |
SF6: Oh |
C60: Ih |
||||
Colour code
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Hydrogen (H) |
Boron (B) |
Carbon (C) |
Nitrogen (N) |
Fluorine (F) |
Oxygen (O) |
Sulphur (S) |
Chlorine (Cl) |
Chromium (Cr) |
Iron (Fe) |
Bromine (Br) |
Palladium (Pd) |
لامپ هالوژن
لامپ هالوژن (( Halogen Lamp از انواع لامپ هاي روشنايي محسوب مي شود.لامپ هاي معمولي و متداول از يك فيلامان تنگستنتعبيه شده در داخل و يك محفظه شيشه اي (حباب )كه خالي از هر گونه گاز و يا پر شده با يكي از گازهاي بي اثر و يا مخلوطي از گازها مانند نيتروژن ، آرگون و كريپتون مي باشد تشكيل يافته است.هنگامي كه انرژي الكتريكي در فيلامان جريان پيدا مي كند فيلامان به اندازه كافي (بالاي 2000 درجه سانتيگراد) گرم شده و بدين طريق توليد روشنايي مي كند ويا به عبارت ديگر فيلامان گداخته شده و توليد نور مي كند. تنگستن موجود در فيلامان هنگام عبور جريان الكتريكي در اثر حرارت ايجاد شده به حالت بخار درآمده و روي قسمت داخلي حباب متراكم و به تدريج لكه ي سياهي را بر روي آن ايجاد مي كند كه اين فرايند سياه شدن تا زماني كه لامپ را از حيز انتفاع خارج گرداند ادامه مي يابد. برا يحل اين مشكل و ايجاد يك سري مزيت هاي ديگر لامپ هاي هالوژن با اندكي تغيير در ساختار معمولي توليد گرديد.در اين نوع لامپ ها برا ي ساخت حباب از كوارتز مذاب استفاده مي شود و داخل آن با همان گازهاي بي اثر كه در لامپ هاي معمولي به كار مي رود پر مي گردد با اين تفاوت كه با مقدار كمي گاز هالوژن كه معمولا كم تر از يك درصد ماده هالوژنه برم مي باشد تركيب مي شود . اين ماده هالوژنه كه معمولا كم تر از يك درصد ماده هالوژنه با تنگستن وارد واكنش شده توليد تنگستن هاليد مي نمايد كه در هنگام برخورد با فيلامان به علت حرارت فوق العاده زياد فيلامان باعث تجزيه هاليد شده و بار ديگر تنگستن ازاد مي گردد واين فرايند كه به سيكل تنگستن-هالوژن مرسوم است باعث ايجاد نور و روشنايي در اين نوع لامپ ها مي گردد.
براي عملكرد مناسب و منظم اين سيكل بايد سطح حباب خيلي داغ گردد يعني بايد همواره حرارتي بالاي 250 درجه سانتيگراد داشته باشد زيرا كمبود حرارت باعث عدم امكان پذيري تبخير هالوژن و يا كمبود هالوژن تبخير شده براي تركيب با تنگستن مي گردد لذا براي اجتناب از ايجاد اين معضل لازم است كه حباب هاي اين نوع از لامپ ها كوچك تر از لامپ هاي معمولي و از جنس كوارتز مذاب و يا يك شيشه با مقاومت حرارتي بالا مانند آلومينيسيليكات ساخته شود.اين كوچك شدن حباب نيز به نوبه خود باعث امكان پذيري افزايش ضخامت حباب و هم چنين تزريق گاز با فشار بيش تر از حد معمول مي گردد. به علاوه كوچك بودن اندازه حباب اين امكان را ايجاد مي نمايد كه در اغلب موارد بتوان از گازهاي ارزان تري مانند كريپتون يا زنون در مقايسه با گاز آرگون استفاده كرد كه به علت فرسايش كم تر ماده توسط آن گازها عمر لامپ نيز افزايش مي يابد.
حباب لامپ هاي هالوژن كه سفيدتر و شفاف تر از حباب لامپ هاي معمولي مي باشد انرژي كم تري را در مقايسه با آن ها مصرف مي نمايد(با توجه به مقدار وات مساوي) به علاوه عمر لامپ هاي هالوژن (4-2 هزار ساعت ) به مراتب بيش تر از عمر مفيدلامپ هاي معمولي (1500-750 ساعت ) بوده هر چند كه از قيمت بيش تري برخوردار مي باشد. بيش ترين لامپ هاي هالوژن توليدي در محدوده ي مصرف انرژي 2000-20 واتي توليد مي گردد كه البته نوع ولتاژ پايين آن در محدوده ي 15-4 وات توليد مي شود.
شیشه های ایمنی به سختی می شکنند و در مقابل نیروهای ناشی از ضربه ، انفجار ، باد و زلزله مقاومت نموده و یا در صورت شکستن به تکه های کوچکی تبدیل می شود که برندگی شیشه عادی را ندارند و خسارت جانی و مالی حادثه را به حداقل می رسانند.این شیشه ها پس از فرایند سخت سازی ۵ الی ۶ برابر نسبت به شیشه های معمولی مقاومتر می شوند.ایجاد تغییرات بعدی روی شیشه های ایمنی دشوار و در اکثر مواقع غیر ممکن است ، لذا در تهیه نقشه مورد نیاز بایستی دقت کافی به عمل آید.
در ضمن حین انجام پروسه سخت سازی این قابلیت وجود دارد تا محصول به شکل خم استوانه ای نیز باشد ، که البته در این زمینه محدودیتهایی جهت ضخامت و r وجود دارد.
شیشه های درهای ورودی مغازه ها از این نوع است.

در شکل زیر می توانید شیشه ایمنی را پس از شکسته شدن مشاهده کنید:

|
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
اطلاعات اولیه
گوگرد یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی است که نماد آن S و عدد اتمی آن 16 میباشد. گوگرد یک نافلز فراوران بیبو ، بیمزه و چند ظرفیتی است که بیشتر به شکل کریستالهای زرد رنگ که در کانیهای سولفید و سولفات بدست میآید شناخته شده میباشند. گوگرد یک عنصر حیاتی و لازم برای تمامی موجودات زنده است که مورد نیاز اسید آمینهها و پروتئینها میباشد. این عنصر به صورت اولیه در کودها استفاده میشود ولی بصورت گسترده تر در باروت ، ملین ها ، کبریت ها و حشره کش ها بکار گرفته میشود.تاریخچه
گوگرد که لاتین آن Sulpur میباشد از زمانهای باستان شناخته شده بود. این عنصر با نام Brimstone در افسار پنجگانه کتاب مقدس آمده است . هومر نیز گوگرد حشره کش را در قرن 9 قبل از میلاد ذکر کرده بود. در سال 424 قبل از میلاد قبیله Bootier دیوارهای یک شهر را با سوزاندن مخلوطی از ذغال و گوگرد سوزانیده و خراب کردند. زمانی نیز در قرن 12 در چین باروت که مخلوطی از نیترات پتاسیومKNO3 کربن و گوگرد بود کشف شد. کیمیا گران اولیه برای گوگرد نماد مثلثی که در بالای یک خط قرار داشت در نظر گرفته یودند. این کیمیا گران از روی تجربه میدانستند که عنصر جیوه میتواند با گوگرد ترکیب شود. در اواخر دهه 1770 Antoine Lavoaisier توانست مجامع علمی را متقاعد کند که گوگرد یک عنصر است نه یک ترکیب.پیدایش
گوگرد به صورت طبیعی در مقادیر زیاد به صورت ترکیبی با دیگر عناصر به صورت سولفید (مانند:pyrite) و سولفات مانند «Gypsum) یافت میشود و به صورت آزاد نزدیک چشمه های آب گرم و مناطق آتش فشانی و معادنی نظیر Cinnabar Galena و Sphalerite بدست می آید. این عنصر در مقادیر کم نیز از ذغال سنگ و نفت که در هنگام سوختن دی اکسید گوگرد تولید میکنند بدست می آید. استانداردهای سوختی بصورت فزاینده ای به گوگرد برای استخراج سوختهای فسیلی نیاز دارند. چرا که دی اکسید گوگرد با قطرات آب ترکیب شده و باعث بوجود آمد باران اسیدی میشود. این گوگرد استخراج شده بعد از پالایش یکی از بیشترین ذخایر تولید گوگرد را به خود اختصاص میدهد. این گوگرد در ساحل US Gulf با پمپاژ آب داغبه ذخایر گوگردی باعث ذوب شدن گوگرد میشود که گوگرد ذوب شده به سطح زمین پمپ میشود.گوگرد با وجود مهمتری مشتق خود یعنی اسید سولفوریک یکی از مهمترین عناصر مواد خام صنعتی میباشد که برای هر قسمت از صنعت اهمیت بسزایی دراد. تولید اسید سولفوریک مهمترین استفاده از گوگرد میباشد و مصرف اسید سولفوریک نی به عنوان شاخصی برای جوامع توسعه یافته صنعتی در نظر گرفته میشود. ایالات متحده سالانه بیشتر از هر عنصر دیگری اسید سولفوریک تولید میکند.
رنگهای متمایز قمر Io سیاره مشتری به دلیل وجود گونه های مختلف گوگرد بصورت گاز جامد و گداخته شده میباشد. همچنین یک منطقه تاریک نزدیک دهانه آتش فشان Lunar مشاهده میشود که احتمالا منبع گوگردی میباشد. همچنین گوگرد در بسیاری از گونه های شهاب سنگی نیز وجود دارد.
خصوصیات قابل توجه
ظاهر این نافلز به رنگ زرد کمرنگ میباشد که بسیار سبک و نرم است. این عنصر به هنگام ترکیب با هیدروژن بوی مشخصی دارد که مشابه بوی تخم مرغ فاسد شده میباشد. گوگرد با شعله آبی رنگ میسوزد و بوی عجیبی از خود ساتع میکند. گوگرد در آب حل شدنی نیست ولی در دی سولفید کربن حل میشود. حالتهای معمول اکسیداسیون این عنصر -2و+2و+4 و +6 میباشد. گوگرد در تمام حالتهای مایع جامد و گاز شکلهای چند گانه دارد که ارتباط بین آنها هنوز کاملا درک نشده است. گوگرد کریستالی به صورت حلقه گوگردی S8 نشان داده میشود.نیترید گوگرد پولیمری خواص فلزی دارد و این در حالی است که هیچ گونه اتم فلزی در خود ندارد. این عنصر همچنین خواص نوری و الکتریکی غیر معمولی نیز دارد. گوگرد غیر متبلور یا پلاستیک با عمل سرد کردن سریع کریستال گوگرد حاصل میشود. مطالعات در زمینه اشعه ایکس نشان میدهد که گونه غیر متبلور و بی نظم ممکن است که 8 اتم در هر ساختار پیچشی ستاره مانند داشته باشد.
گوگرد میتواند به دو حالت کریستالی بدست آید Orthorhombic octahedral یا بلورمونو کلینیک که اولی در دماهای معمولی پایدارتر میباشد.
کاربردها
این عنصر برای استفاده های صنعتی مانند تولید (H2SO4)اسیر سولفوریک برای باطریها تولید باروت و حرارت دادن لاستیک تولید میشود. گوگرد در فرایند تولید کودهای فسفاتی به عنوان ماده ضد قارچ عمل میکند. سولفاتها در کاغذهای شستشو و خشکبار نیز کاربرد دارند. همچنین گوگرد در ساخت کبریت و آتش بازی نیز بکار گرفته میشود. تیو سولفات آمونیوم یا سدیم به عنوان عامل ثابت کننده در عکاسی کاربرد دارد . سولفات منیزیم می تواند به عنوان ماده ضد خشکی و ملین که یک مکمل منیزیم گیاهی است به کار گرفته شود.نقش بیولوژیکی
اسید آمینوها Cysteine, Methionine, Homocysteine و Taurine و همچنین برخی از آنزیمها حاوی گوگرد میباشند که در واقع گوگرد را به یک عنصر حیاتی برای سلولهای زنده تبدیل کرده اند. ترکیبات دیسولفیدی مابین polypeptidها در ساختار پروتئینی بسیار مهم میباشند. برخی از گونه های باکتری از سولفید هیدروژن بجای آب در فرایند فتوسنتز خود استفاده میکنند. گوگرد توسط گیاهان بصورت ین سولفات از خاک جذب میشود. گوگرد غیر آلی یک قسمت از کلاسترهای آهن- گوگرد را تشکیل می دهد، و گوگرد لیگاند اتصال دهنده درCuA می باشد. |
ترکیبات
بسیاری از بوهای نا خوشایند که مرتبط به اندام موجود زنده هستند به دلیل وجود ترکیبات گوگردی مانند سولفید هیدروژن میباشد که بوی تخم مرغ فاسد شده را میدهد. اگر سولفید هیدروژن را در آب حل کنیم محلول اسیدی بدست خواهد آمد که با فلزات واکنش داده و سولفید فلزات را تشکیل میدهد. سولفید فلزات طبیعی مخصوصا سولفید آهن به راحتی یافت میشوند. سولفید آهن Iron Pyrites نیز نام دارد که به آن طلای احمقان نیز میگویند. این ترکیب بطور قابل توجه ای خاصیت رسانایی دارد. Galena که یک سولفید سرب طبیعی میباشد اولین نیمه رسانااصلی بود که کشف گردید.برخی از ترکیبات مهم گوگرد عباتند از:
- sodium dithionite, Na2S2O عامل کاهنده پر قدرت
- sulfurous acid, H2SO3, این ترکیب با حل کردن SO2 در آب بدست می آید. این اسید و سولفیدهای مرتبط با آن از کاهنده های نسبتا قوی میباشند. ترکیبات دیگر بدست آمده از So2 شامل Pyrosulfite یونS2O5-2 میشود.
- thiosulfates (S2O3-2>-).که برای ثابت کردن عکسها بکار میرود. این ترکیب یک عامل اکسید کننده است و تیو سولفات آمونیم جایگزین سیانید در تصفیه خاک طلا میباشد.
- ترکیبات dithionic acid (H2S2O6)
- polythionic acids, (H2SnO6 که در آن n از 3 تا 80 میتواند تغییر کند.
- سولفات ها . نمک اسید سولفوریک و نمک Epsom از سولفاتهای منیزیم میباشند.
- اسید سولفوریک با غلظت SO3 که اسید پیروسولفوریک را شکل میدهد.
- peroxymonosulfuric acid و peroxydisulfuric acids, که هر دو از عملکرد SO3 در H2O2 و H2SO4 غلیظ شده حاصل میشوند.
- thiocyanogen, (SCN)2.
- tetrasulfur tetranitride S4N4.
ایزوتوپها
گوگرد 18 ایزوتوپ دارد که چهار تا از آنها پایدار هستند: S-32 (95.02%), S-33 (0.75%), S-34 (4.21%), و S-36 (0.02%). به غیر از S35 بقیه ایزوتوپهای رادیو اکتیوگوگرد عمر کوتاهی دارند. گوگرد 35 از Spalation اشعه Cosmic آرگون 40 در جو شکل میگیرد که نیمه عمری برابر 87 روز دارد.هنگامی که کانی های سولفیدی ته نشین میشوند موازنه ایزوتوپی بین جامد و مایع کمی در مقادیر dS34 تفاوت خواهد کرد. تفاوت بین کانی ها میتواند در حدس دمای موازنه بکار گرفته شوند. dC13 و dC34 از کربناتها و سولفیدهای موجود میتوانند برای تعیین بی دوامی pH و اکسیژن کانی ها استفاده شوند.
در بیشتر اکوسیستم های جنگلی سولفات از هوا بدست می آید فرسایش در اثر هوا و تبخیر نیز کمی گوگرد بوجود می آورد. گوگردهایی که ترکیب ایزوتوپی مجزا دارند برای بررسی منابع آلوده کننده بکار میروند . گوگردهای غنی شده نیز در مطالعات آب شناسی کاربرد دارند . تصور میشود دریاچه های کوه های راکی که با منابع سولفاتی جو احاطه شده اند حاوی مقادیر گوناگونی dS34 باشند.
هشدارها
به هنگام کار کردن با دی سولفید کربن سولفید هیدروژن و دی اکسید گوگرد باید مراقب باشید. دی اکسید گوگرد علاوه بر اینکه کاملا سمی است (سمی تر از سیانید) با آبی که در جو وجود دارد واکنش نشان داده و باران اسیدی را بوجود میاورد. در اگر غلظت این عنصر زیاد باشد بلافاصله با توقف در عمل دم و بازدم موجب مرگ میشود. گوگرد به سرعت حس بویایی را از کار می اندازد و از این رو قربانیان ممکن است از وجود آن بی اطلاع باشند.دیکته
گوگرد در انگلیسی بریتاینایی Sulphur نوشته میشود که IUPAC دیکته Sulfur را با توجه به Royal Society of Chemistry Nomenclature Committee برگزیده است که استفاده از این نام در انگلیسی بریتانیایی در حال گسترش است. |
شناخت محیط رشد:گوگرد
گوگرد در تهیه پروتئین و اسیدهای آمینه به کار می رود. و مزه پاره ای از محصولات باغبانی (مثل سیر و پیاز و خردل) مربوط به گوگرد می باشد. کمبود گوگرد در پاره ای از گیاهان علایمی شبیه به کمبود ازت ایجاد می کند که مربوط به کمبود تولید پروتئین در گیاه است. علایم کمبود، بیشتر در برگهای جوان دیده میشود تا برگ های پیر، در خاک گوگرد هم به صورت آلی و هم به صورت معدنی یافت میشود. گوگرد آلی از تجزیه مواد پروتئینی به دست می آید. گوگرد معدنی به صورت یون سولفات SO-4 در محلول خاک یافت میشود.گوگرد را می توان بصورت های سوپر فسفات معمولی (نه سوپر فسفات تریبل)، سولفات آمونیوم و گل گوگرد و یا سولفات کلسیم به خاک اضافه کرد.
اطلاعات اولیه
آب اکسیژنه خالص H2O2 یک مایع ناروانی است که کمی آبی رنگ میباشد و با زحمت زیاد میتوان آنرا تهیه نمود. آب اکسیژنهای که در داروخانهها به اسم آب اکسیژنه رقیق فروخته میشود محلولی است از آب اکسیژنه در آب که در 100 قسمت آن سه قسمت آب اکسیژنه است و مانند آب بیرنگ و بیبوست و مزه تلخی دارد و کمی اسیدی است.خصوصیات آب اکسیژنه
به مرور آب اکسیژنه تجزیه و تبدیل به آب و اکسیژن میگردد. این عمل تجزیه در محیط بازی سریعتر و در محیط اسیدی کندتر تا در محیط خنثی صورت میگیرد. ممکن است که اگر مدت مدیدی آب اکسیژنه را انبار کنند، کاملا تجزیه و تبدیل به آب گردد. بر اثر گرد بعضی اجسام عمل تخریب آب اکسیژنه تسریع میگردد مانند گرد بیاکسید منگنز و گرد فلزات و …اگر بر روی محلول آب قدری از اجسام پایدار کننده مانند اسید فسفریک ، اوره ، اسید بنزوئیک و نظیر آنها بیافزایند، عمل تخریب بسیار کند میگردد. آب اکسیژنه اثر میکروب کشی و بوبری دارد چنانکه اگر یک تکه کالباس قرمز را درون ظرف محتوی آب اکسیژنه قرار دهیم پس از چند روز محتویات ظرف کاملا بیبو است و بوی گندیده نمیدهد. آب اکسیژنه رنگها را نیز تخریب میکند بهمین دلیل تکه کالباس درون ظرف بعد از مدتی بیرنگ میشود.
موارد استعمال آب اکسیژنه
- از آنجایی که آب اکسیژنه بوبر است در موقع معالجه زخمهای بدبو مورد استعمال قرار میگیرد.
همچنین لکه شراب قرمز و خون و قهوه و غیره را هم میتوان بوسیله آب اکسیژنه پاک نمود. در قرصهای اریتزون 36% آب اکسیژنه به 64% اوره متصل است و چون این قرصها را در دهان بگذارند، اکسیژن میدهد. پس هم میکروبهای دهان را میکشد و هم دندانها را سفید مینماید.
بسیاری از خمیر دندانها و سایر اجسامی که برای پاک کردن دندانها بکار میرود در موقع استعمال تولید آب اکسیژنه میکنند و اکسیژن این آب اکسیژنه دندان را سفید مینماید.
- آب اکسیژنه در بیرنگ کردن شاخ ، پشم گوسفند ، پنبه ، کتان ، کنف ، کاه ، چوب ، کاغذ ، روغن ، چربی ، واکس ، صابون ، ابریشم ، عاج ، پر و غیره بکار میرود. رنگ بعضی لکههای صورت را هم آب اکسیژنه تخریب میکند. اگر موی سیاه را پس از شستن با کربنات سدیم ( تا چربی آن برطرف شود ) در محلول آب اکسیژنه بگذارند به رنگ روشن در میآید.
- اگر موی سیاه سر را با مخلوطی از 100 گرم آب اکسیژنه 30% و چهار قطره محلول 25% آمونیاک تر نمایند و پس از 10 تا 20 دقیقه با آب خالص و سپس با محلول اسید استیکدار بشویند، بور مایل به قرمز میشود.
- وجود آمونیاک از این جهت لازم است که آب اکسیژنه در حضور قلیاییها سریعتر اکسیژن میدهد و در نتیجه موها تندتر بور میشوند. مصرف مکرر آب اکسیژنه برای مو مضر است زیرا که مو را شکننده مینماید. در جنگ جهانی دوم آب اکسیژنه 85%برای اکسیداسیون سریع الکل در زیر دریاییها و موشکها مصرف میکردند. آب اکسیژن رقیق را برای قرقره کردن هم بکار میبرند.
شناسایی آب اکسیژنه
در یک لوله آزمایشی که قبلا چند سانتیمتر مکعب محلول بیکرمات پتاسیم و قدری اسید سولفوریک رقیق ریختهایم آب اکسیژنه میافزاییم در نتیجه رنگ آبی تند که بعدا تبدیل به سبز میشود، ظاهر میگردد. بهمین طریق میتوان وجود آب اکسیژنه را در اریتزن ثابت نمود.Elements in the Human Body
چراظرفيت گرمايي ويژة آب درسه حالت جامد، مايع وگاز با هم تفاوت دارد ؟
پاسخ : در يخ مولكول ها در جاهاي نسبتا ثابتي قرار دارند و تنها داراي حركت هاي ارتعاشي هستند و هنگامي كه به آن گرما مي دهيم ، گرما ارتعاش مولكول ها را افزايش مي دهد و دماي آن بالا مي رود . اگر به آب مايع گرما بدهيم مقداري از گرما صر ف شكستن پيوند هيدروژني بين مولكول ها مي شود و مقداري هم صرف جنبش مولكول ها مي شود در نتيجه براي آب مايع گرماي بيشتري مصرف مي شود و ظرفيت گرمايي ويژه آن بيشتر از يخ است . در مورد بخار آب كه مولكول ها از يكديگر جدا هستند ، گرماي داده شده صرف جنبش مولكول ها مي شود و دما افزايش مي يابد . بنابراين ظرفيت گرمايي ويژه بخار آب كمتر از آب مايع است .
.
|
كلمات كليدي:چربی، روغن، روغن های خوراکی، رنگ روغني، اسانسهای روغنی، روغن موتور، نفت، Essential Oils، روغن گیاهی |
به تمامی مواد معدنی - گیاهی - مصنوعی و همچنین چربی های گیاهی و حیوانی لغزنه - قابل اشتعال و چسب ناک ( ویسکوز) که در دمای اتاق به صورت مایع و یا مایع پذیر باشد ( اگر در دمای اتاق جامد باشد و به مایع تبديل نشود به آن چربی گویند!!) و در حلال های آلی مثل اتر حل شود ولی در آب حل نشود روغن میگویند که بطور گسترده ای در زندگی روزمره از آن استفاده میشود بخصوص به عنوان سوخت و روان کننده.
انواع روغن ها:
روغن آشپزی ( نوعی از روغن های خوراکی)
روغن خوراکی از تصفیه آن دسته از چربی های گیاهی یا حیوانی تهیه میشود که در دمای اتاق مایعند. روغن گیاهی را از دانه ها - بذرها و مغز میوه ها نهیه میکنند. با اینکه اکثر حیوانات دارای چربی میباشند و نه روغن ولی ماهی ها و عده ای دیگر از جانداران خونسرد در بدن خود به جای چربی روغن تولید میکنند. روغن های عذایی را میتوان توسط بعضی از گیاهان خوش بو نمود. همچنین در مصرف روغن باید دقت نمود مثلا پیاز و سیری که در داخل روغن سرخ شده است یا باید تا هنگام مصرف داغ بماند یا در یخچال یا فریزر نگهداری شود در غیر اینصورت باعث مسمومیت می گردد. انواع روغن های گیاهی عبارتند از: روغن دانه انگور - روغن آفتاب گردان - روغن زیتون - روغن بادام - روغن کنجد و ....
روغن در رنگ روغن
روغنی که برای تهیه رنگ روغن مصرف میشود را به طرق مختلف میتوان بدست آورد که یکی از راههای رایج جوشاندن بذر گیاه کتان و گرفتن روغن آن است. پس از آن روغن را با رنگ دانه (ماده رنگی) مخلوط میکنند تا رنگ مورد نظر حاصل شود. رنگ دانه های رایج دارای بنیاد های سربی و کادمیومی می باشد. ولی امروزه بیشتر از رنگ دانه های سنتتیک و پلیمری استفاده میشود و روی بسیاری از آنها نیز آزمایش ضد رنگ پریدگی (مقاومت رنگ در برابر نور) انجام نمی شود.
نکاتی در رابطه با مصرف رنگ روغن
1-بسیاری از رنگ های روغنی دارای مواد شیمیایی سمی هستند. سرب در دراز مدت ما را در معرض ابتلا به سرطان قرار میدهد و استنشاق مداوم کادمیوم موجب سرطان میشود.
2- دستان خود را پس از رنگرزی بشویید و از در هنگام رنگرزی هوای اتاق را تهویه کنید.
3- کاغذ ها و پارچه های آغشته به روغن به شدت آتش گیرند! آنها را پس از مصرف در آب یا در پلاستیک و در جای خنک قرار دهید.
4- با آنکه رنگ دانه های مصنوعی و پلیمری بسیار کاربرد دارند ولی برای جایگزین کردن آنها به جای رنگ دانه های کادیومی مناسب نیستند.
5- روغن کتان نیز مانند دیگر روغن در برابر آب مقاومند. و برای پاک کردن آنها باید از تینر استفاده نمود....
اسانسهای روغنی (Essential Oils)
روغنهای فراری هستند که در گیاهان موجود می باشند و خواص بویایی و مزه ای گیاه را دارا می باشند. اسانسهای روغنی در اندامهای مختلف گیاهان مثل دانه، گل، پوست و برگ پیدا می شوند و یا اینکه در سلولهای مخصوص و یا غدد جمع می شوند. به علت خواصشان به طور گسترده ای در صنایع عطرسازی، طعم دهنده و داروسازی استفاده می شوند. ترکیب شیمیایی آنها متفاوت میباشد و دربسیاری به طور مثال، ترپین ها، ترکیبات کربن و هیدروژن عمده تر هستند. انواع دیگر داردای آلدهاید، کتون یا فنل هستند. اکسیژن؛ گوگرد و نیروژن در ترکیبات بقیه موجود هستند. به طور کلی آنها مخلوط پیچیده ای هستند. آنها به روشهای مختلف بسته به اینکه در چه قسمت گیاه هستند به دست می آیند. روشهای مختلف عبارتند از: فشردن, تقطیر با بخار، استخراج و جذب آنها توسط خیساندن وبه کار بردن فشار. گیاهان قابل توجه به لحاظ اسانس روغنی آنها از خانواده های گیاهی زیر می باشند:
هویج ( مثل انیس؛ شوید، سنبل ختایی)، زنجبیل (هل)، خلنگ (همیشه بهار)، برگ بو (دارچین و کافور)، نعناع (پونه، نعناع فلفلی، سوسنبرگ، آویشن)، مورد (میخک و اوکالیپتوس)، زیتون (یاسمن ویاس)، ارکیده (وانیل)، رز(رز عطار و بادام)، و رو (لیمو و دیگر مرکبات)
روغن موتور
نفت .... مهمترين و ارزانترين روغن!


Ozone Depletion in the Antarctic Springtime
1) HCl + ClONO2 → HNO3 + Cl2
2) Cl2 + sunlight → Cl + Cl
3) 2Cl + O3 → 2ClO + 2O2
4) 2ClO + 2O → 2Cl + 2O2
______________________NET = 203 to 302
منبع: با تشكر از مهندس تركاشوندhttp://minashimi.mihanblog.com/Cat/5.aspx
|
جداسازی ایزوتوپها به علت بهای زیاد فوتونهای لیزری ، این روش وقتی استفاده میشود که ارزش محصولات نهایی بالا باشد. به عنوان مثال ، جداسازی اورانیوم 235 از اورانیوم طبیعی (حاوی 99.2% اورانیوم 238 و 7% اورانیوم 235) با لیزر گزنون و کریپتون. تکنیکهای جهش دما تغییر دادن تعادل یک واکنش به وسیله افزایش ناگهانی درجه حرارت برای مطالعه واکنشهایی که سرعتشان بین 10-2 تا 10-6 ثانیه است. مانند تشکیل پیوند هیدروژنی و استخلاف لیگاند. لیزر ید برای انجام این کار مناسب است. طیف سنجی توان زیاد پرتو لیزری ، کاربرد آن را در اندازه گیری جذب نمونههای چگال ، امکانپذیر میسازد. حساسیت روش ، بسیار بالاست و لیزر ، همزمان کار چندین لامپ هالوکاتد را انجام میدهد. یکی از کاربردهای طیف سنجی با لیزر ، اندازه گیری غلظت با لیزر|اندازه گیری غلظت خاکهای نادر در محلولهای آبی یا مخلوط آنها میباشد. تجزیه مقادیر ناچیز و تک اتم حساسیت فوق العاده یونیزاسیون با لیزر برای دستیابی به حد تشخیص بینهایت کم از شگفتانگیزترین نتایجی است که دانشمندان را برای تشخیص یک اتم یا یک مولکول ، بیش از پیش امیدوار کرده است. طیف سنجی مولکولی از مطالعات لیزر در طیف سنجی لیزر در طیف سنجی مولکولی ، میتوان لومنیسانس و فتویونیزاسیون را نام برد که نتایج درخشانی در تفکیک کامل طیفی و گزینش پذیری در جذب چند فوتونی برای اندازه گیری مقادیر کم اجسام ، حاصل شده است. طیف سنجی جرمی |




v

















































